از تاج تا تاریخ: نگاهی به زندگی و حکمرانی ناصرالدین شاه

عموماً در برای ناصرالدین شان وقتی حرف می‌زنیم، حرف از ناکامی‌هاست. چیزهایی که به دست نیامده، راه‌آهنی که کشیده نشده، مجلسی که درست نشده، مدرسه‌هایی که راه نیافتاده، اصلاحاتی که شروع نشده، تمام شده، کارهای ناتمام، آونگی که رفته و آمده.

ناصرالدین شاه هر چند متوجه نیازه به این تغییر هست، مدام دست و پا می‌زنه و روش عوض می‌کنه و نه هیچ وقت چنین قدرتی را به دست می‌آورد که بخواهد بشود منشا تغییر، نه اینقدری روشن‌بینی دارد که درک کنه که این تغییری که احتیاج هست از کجا باید شروع بکنه، و نه از همه‌ی اینا شاید مهم‌تر، پایداری لازم بود.

چرا، مسیله این نیست که ایران قوی بشود، مسیله‌ی انگلیس نگرانی برای هند است. می‌گه ایران آنقدر حکومتش قوی نیست، نمی‌تونه در مقابل روسیه مقاومت کنه، ممکن است روسیه بتونه از اینجا بیاد و حمله کنه به هرات.

نیمه‌ی دوم قرن نوزده، نیمه‌ی طولانی دوره‌ی ناصریه در ایران