
ادیب سیاستمدار | داستان زندگی و فرجام محمدعلی فروغی (ذکاءالملک دوم)
دانستنیهای این اپیزود ۲
روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.
روسیه که از حضور مورگان شوستر و تیم آمریکاییاش در ساختار مالی ایران به شدت احساس خطر میکرد، التیماتوم رسمی به دولت ایران داد که یا شوستر را و همکارانش باید اخراج کنند یا روسیه به کشور حمله میکند و کنترل حکومت را به دست میگیرد. اینجا مجلس مقاومت میکند. نمایندهها میگفتند اگر قرار باشد با تهدید خارجی، تصمیمهای داخلی کشور عوض شود، پس مشروطه دقیقاً چه معنایی دارد؟ اما این مقاومت بیشتر شبیه یک آرزو بود تا قدرت واقعی. چون روسیه تهدیدش را عملی کرد و نیروهایش از شمال وارد ایران شدند و تا قزوین پیش آمدند، و اینجا بود که دولت و مجلس عقبنشینی کردند، التیماتوم پذیرفته شد و مجلس دوم عملاً تعطیل و منحل شد، یعنی یکی از مهمترین مراحل مشروطه نه با رأی نمایندهها که با پیشروی ارتش روسیه به پایان رسید. فروغی البته یکی دو ماه قبل از منحل شدن به خاطر اختلاف نظرهایش از مجلس استعفا داده بود.
فروغی از آن آدمهایی بود که فهمیده بود ساختن یک کشور فقط با ارتش و قرارداد و مجلس ساخته نمیشود. کشور را باید با زبان ساخت، با واژهها، با مفاهیم، با تعریفی تازه از هویت. آن سالها ایران داشت از دل قاجار به سمت دولت مدرن حرکت میکرد و مشکل فقط عقبماندگی اقتصادی نبود. مشکل این بود که زبان فارسی برای توصیف این دنیای جدید کم میآورد. مفاهیمی مثل قانون اساسی، پارلمان، تفکیک قوا، حقوق ملت، نظم اداری، حتی واژههای اقتصادی و سیاسی هنوز در زبان ما جا نیافتاده بودند. و فروغی یکی از مهمترین کسانی بود که این خلأ را پر کرد. خیلی از معادلهایی که امروز در زبان رسمی ایران بدیهی به نظر میرسند، محصول همان واژهسازی و ترجمه و معادلیابیهای فروغیاند. دورانی که او و همفکرانش تلاش میکردند، فارسی را از یک زبان ادبی صرف به زبان اداره یک کشور تبدیل کنند. و همین نگاه بود که باعث میشد فروغی در پروژهی فرهنگستان هم نقش محوری داشته باشد. فرهنگستان برای او فقط یک نهاد فرهنگی نبود. یک اتاق فرمان برای ساختن ایران مدرن از مسیر زبان بود. حتی وقتی احساس میکرد فرهنگستان از مسیر اصلی منحرف میشود، با نوشتن مقاله پیام به فرهنگستان سعی کرد دوباره خط و مشی را تنظیم کند. شاید بشود گفت اگر فروغی هیچوقت سیاستمدار نمیشد باز هم در تاریخ ایران ماندگار میشد. و خیلیها امروز فروغی را معمار واژههایی میدانند که ایران جدید با آن خودش را تعریف کرد.
بخشها ۳۲
دربارهٔ این اپیزود
ویمحمدعلی فروغی؛ ادیبِ سیاستمداری که در حساسترین پیچهای تاریخ معاصر ایران یکبار آغاز را نوشت و یکبار پایان را: از معماری اداری مشروطه و نقشآفرینی در گذار قاجار به پهلوی، تا بازگشت اضطراری در شهریور ۱۳۲۰ وقتی ایران اشغال شد و او متن استعفای رضاشاه را نوشت و انتقال قدرت به محمدرضا شاه را مدیریت کرد. در این اپیزود از راوکده، مسیر فروغی را از دارالفنون و تربیت تا مجلس، کابینه، پروندههای جنجالی مثل فراماسونری و قرارداد نفت ۱۹۳۳، و سپس سالهای حصر و بازگشتِ مردِ بحران دنبال میکنیم؛ تا به سؤال اصلی برسیم: فروغی ناجیِ ایران بود یا مهندسِ مشروعیت یک استبداد مدرن؟ سیاستمداری عملگرا که در بزنگاهها مذاکره را انتخاب کرد، یا چهرهای که همیشه کمهزینهترین راه را پیش پای کشور گذاشت؟
(نسخه تصویری این اپیزود (سه شنبه پنجم اسفند منتشر میشود
اسپانسر این قسمت:
- طلاسی؛ پلتفرم آنلاین خرید و فروش طلا | همین حالا شروع کنید!
منابع این قسمت:
- کتاب زندگی و زمانه محمدعلی فروغی
- کتاب خاطرات محمدعلی فروغی
- کتاب محمدعلی فروغی و ساختارهای نوین مدنی
- کتاب محمدعلی فروغی در صحنه دیپلماسی بین الملل
- کتاب زندگی سیاسی محمدعلی فروغی
- کتاب کارنامه سیاسی فرهنگی فروغی
آثار موسیقی این قسمت:
- آلبوم موسیقی کلاه پهلوی | استاد مجید انتظامی
- ترانه خوشه چین | زنده یاد استاد غلامحسین بنان
حمایت مالی از پادکست راوکده | تومانی، رمز ارز و ارزی
رزرو خدمات اسپانسری و همکاری 🤝🏻
ایده پرداز و راوی:
- محمدعلی نامه ای | من رو در لینکدین دنبال کنید
پادکست راوکده در شبکه های اجتماعی:
یوتیوب ⦁ تلگرام ⦁ اینستاگرام ⦁ لینکدین ⦁ توییتر
🌐 وب سایت رسمی: [ravkadeh.ir]
حمایت شما نه فقط یک کمک مالی، که نشانهای از اهمیت شما به محتوای راوکده است. با حامی بودن، شما به ما کمک میکنید که مسیر تولید محتوای باکیفیت و مستقل را همچنان ادامه دهیم.
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.