
هوشیار مست | داستان زندگی خیام
دانستنیهای این اپیزود ۲
روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.
حدود صد و شصت سال پیش یا دقیقتر در سال هزار و هشتصد و پنجاه و نه، یک مترجم و محقق نه چندان معروف انگلیسی به نام ادوارد فیتز جرارد، که آشنایی مختصری هم با زبان فارسی داشته با اشعار خیام آشنا میشود. خانوادهی جرارد یکی از معروفترین و پولدارترین خانوادهی انگلیس بودند، و جرارد از مال دنیا چیزی کم نداشت. ولی خودش معمولاً آدم گوشهگیر و تنهایی بود، و وقتی که با اشعار خیام آشنا شد، انگار که دنیا را بهش داده باشند، خیلی با این اشعار حال کرد. جرارد قبل از خیام با سعدی و حافظ هم آشنا شده بودند، از اشعارشون لذت میبرد، ولی برای او، انگار خیام یک چیز دیگه بود. مست و دیوونهی اشعار خیام شد. خیامی که تا اون زمان تقریباً در خارج از ایران کمتر کسی میشناختند. و در داخل ایران هم اصلاً جزو شعرای معروف نبود. ولی همین خیام جرارد را مسحور خودش کرده بود. جرارد خیلی زود اشعار خیام را به انگلیسی ترجمه میکند.
دوست خیام، خواجه نظامالملک، اونقدی از خودش شایستگی نشان داده که به عنوان وزیر دربار انتخاب شده. و علاوه بر وزارت، خواجه معلم پسر ارسلان هم شد. و بعد از اینکه آلپ ارسلان مرد، پسرش ملکشاه که هنوز هیجده سالش نشده بود، همونه که خواجهاش درس میداد، میشود پادشاه ایران، و تقریباً همهی کارا میافته زیر دست نظامالملک، و به طبع، اون وزیر دربار ملکشاه هم باقی میماند. کلاً خواجه نظامالملک نزدیک سی سال وزیر دربار این دو پادشاه سلجوقی بود و خدمات بسیار زیادی را برای ایران انجام داد. که مهمترینش تاسیس مدارس نظامیه در سر تا سر کشور بود. مدارسی که قصدش بالا بردن سطح علم و فرهنگ مردم، البته در چهارچوبهای سخت دینی بود و به افتخار نظامالملک اسم این مدارس را هم مدارس نظامیه گذاشته بودند. این مدارس شبیه دانشگاههای امروزی بود که بعدها محصلینش مقرری هم دریافت میکردند. تاسیس مدارس نظامیه باعث شده بود که از شهرها و کشورهای دیگه علما و فلاسفههای زیادی برای شرکت توی این مدارس به نیشابور و بغداد و شهرای دیگر ایران بیان، و ایران شده بود محور فرهنگ و علم و هنر منطقه.
بخشها ۱۳
دربارهٔ این اپیزود
اپیزود هوشیار مست ، داستان زندگی حکیم عمر خیام
حامی این قسمت فرش مدما
لینک سایت لینک اینستاگرام
پادکست رخ در شبکه های اجتماعی
محله نابینایان، وب سایت گوش کن
پادکست هات گوش کن - محله نابینایان
لینک پادکست کارما - اپیزود زمین
منابع
ترانه های خیام – مقاله ای بر خیام - هدایت
خیام نامه – روزگار فلسفه و شعر خیام از محمدرضا قنبری
خیام و پساخیامیان – فیض شریفی
خیام نیشاپوری – مهناز بهمن
با کاروان حله – عبدالحسین زرین کوب
مستند حقیقت گمشده – خیام و تایتانیک
مستند نابغه پرسشگر - بی بی سی
مجموعه سخنرانی های دکتر قمشه ای
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.