
بررسی سیستم های اقتصادی
دانستنیهای این اپیزود ۲
روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.
انقلاب صنعتی که در اواخر قرن هجدهم هم اتفاق میافتاد، عامل دیگهای برای این تغییر پارادایم در مدلهای اقتصادی دنیا بود. اولین انقلاب صنعتی دنیا، در اصل تغییری در فرآیندهای تولیدی اروپا و امریکا بود که طلایهدارش انگلیس بود. این تغییر بیشتر به تغییر مسیر دادن از متودهای تولید دستی به ماشینی، فرآیندهای تولید شیمیایی و آهنی، استفادهی زیاد از قدرت بخار و آب، توسعهی ابزارآلات ماشینی، و ظهور کارخونههای با سیستم مکانیزه بود. در همین اثنا بود که یکی از بزرگترین اندیشمندان تاریخ در حوزهی فلسفه و اقتصاد کتابی را منتشر میکند که میشود مبنایی بر مکتب سرمایهداری. این فرد کسی نبود جز آدم اسمیت یا به عبارت دیگر پدر علم اقتصاد. پدر علم اقتصاد، البته پدر کاپیتالیسم هم نامیده میشود. اسمیت با نوشتن کتابی به اسم ثروت ملل، انقلابی در سیستم تفکری اقتصادی جهان درست کرد. این اسمیت بود که اولین ساختارهای مدل اقتصادی بازار محور را مطرح کرد.
کارل مارکس فیلسوف آلمانی بود که در نیمهی دوم قرن نوزدهم کتابی نوشت به اسم داس کپیتال، که در آن به توصیف کامل مدل سرمایهداری پرداخت و به شدت نقدش کرد و در تئوریهایش صحبت از این کرد که چطور سرمایهداری در نهایت خودش را نابود میکند. به صورت خیلی خلاصه حرف مارکس این بود که سیستمی که بر مبنای منفعت شخصی بنا شده در نهایت ناپایداری دارد. کارگرها توسط صاحبان کارخونهها مورد سوءاستفاده قرار میگیرند و از چیزی که تولید میکنند هیچ سهمی نمیبرند، که این یعنی تقریباً فرق زیادی با ماشینآلات اون کارخونهها ندارند. کارخونهدارها و یا سرمایهداران تمام قدرت را در دست خودشون دارند به این دلیل که اونا ابزار تولید را در اختیار دارند، یعنی سرمایه، نیروی کار، زمین. و این باعث میشود که سرمایه روی سرمایهاشان انباشته بشود در صورتی که کارگران فقیر و فقیرتر میشود. به قول مارکس این روشی ناپایدار برای ساماندهی جامعه به حساب میآید و در نهایت جامعه تحت لوای چنین سیستمی زیر وزن تناقضات خودش له میشود و سقوط میکند. البته مارکس اشاره نکرد که چه زمانی این اتفاق میافته.
بخشها ۲۹
دربارهٔ این اپیزود
در این قسمت نگاهی می اندازیم به 3 سیستم اقتصادی اصلی که تا به کنون در جهان حکم فرما بوده است و تفاوت های آنان را به زبانی ساده بیان میکنیم. در این باب نگاهی ویژه به مکتب سرمایه داری یا همان کاپیتالیسم و نقد های آن از طرف مارکس خواهیم داشت.
حمایت مالی از دایجست :
منابع: