
BPLUS بیپلاس پادکست فارسی خلاصه کتاب
مثلث چین، روسیه و آمریکا چطور جهان رو عوض کرد؟
دانستنیهای این اپیزود ۱۰
روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.
اینها کارای امپریالیسم دیگه. میگفت اینها همون روسهای استعمای، همون امپراتوری تزاری روسیه است. اسم شوروی به روکش کمونیسمه، ولی در واقع دنبال همون خواستههای امپریالیستیه.
راه حل اینه که، به قول نیکسون وقتی شما دو تا رقیب داری تو یک مثلثی هستی، شما باید یه طوری رابطه تنظیم کنی که بین این دو تا فاصله زیاد بشه، شما به این دو تا نزدیکتر بشی. اختلاف تو با هر کدوم اینها باید کمتر باشد از فاصلهای این دو تا باهم. تو باید به هر دو اینا نزدیکتر باشی تا اینا به هم دیگه. نسخهی نیکسون برای جنگ سر در دهی هفتاد اینه.
مکیندر میگفت هرکی میخواهد بر جهان مسلط بشه باید بر جزیرهی جهانی مسلط بشه، جزیره جهانی یعنی اوراسیا و آفریقا. اینجا را باید بگیرد. هر که میخواد بر این مسلط بشه باید بر هارتلند مسلط بشه. هارتلند کجا است؟ هارتلند اینجا است. این قلعهی بالای اوراسیا را بهش بگید هارتلند. از اروپای شرقی، تا چین، از اکراین تا اقیانوس آرام شمالی. قلب جهان اینجا است.
ریملند همونهای که ایران هم توشه. ریملند هم اونجایه که منابع بیشتری دارد، جمعیت بیشتری دارد، مسیرای تجارت دریایی دارد که هارتلند ندارد، و مهمتر از همه اینکه همیشه نقطهی تماس بوده بین قدرتهای دریایی و قدرتهای خشکی، قدرتهای برّی و قدرتهای بحری.
همهی این پیمانهای نظامی دفاعی، اینا تو ریملنده، اینا در واقع علیه شوروی، داره یک دیوار دفاعی درست میکنه برای کنترل هارتلند. حالا از دید آمریکای یه دیوار دفاعیه، در مقابل نفوذ شوروی، از دید شوروی اینا محاصرهی تهاجمیه.
و نیکسون کسینجر اینطوری فکر میکردند که نمیشه همه جا جنگید، جنگ را ایدیولوژیک پیش برد. ما باید بریم سر کنترل ژوپلتیک، ایدهٔ مهار ژوپلتیکی شوروی. مهار ژو پلتیک شوروی از اینجا میآمد. فهمیدن اگه چین رو از شوروی جدا کنند، دیگه لازم نیست بروند همه جا بجنگند. از اینجا میتوانیم موثرتر به رقیب اصلی، دشمن اصلی که شوروی هست ضربه بزنیم. اینه که کمکم ایدهای اینکه با چین صحبت بکنیم، شروع میشه به مطرح شدن.
کیسینجر بعداً میگه که من کم دیدم آدمی که اینقدر در مذاکره طرف مقابلش روانشناسی بکنه.
کیسینجر نیکسون را آماده میکنه که با چینیها چطوری باید مذاکره کرد؟ گفت اونجا میری، باید نشان بدی جدی هستی قابل اعتمادی، چینیها این را دوست دارند، نیاز دارند که متوجه بشن که طرفشون جدیه، و قرارها را میزارند برای اینکه فوریهٔ هفتاد و دو نیکسون برود چین
تایوان هم احساس خیانت میکند که به آمریکا نمیشه اعتماد کرد پشت ما را خالی کردند
اون بازار جدید میتواند کجا باشه؟ میتواند چین باشه، بازار چند صد میلیونی چین میتواند باز بشه برای صنایع امریکایی. بعد این چین بود که از دسترسی به بازار آمریکا و اروپا و آسیا و آفریقا بهرهمند شد. ولی همهی اینا از آن دری شروع شد که نیکسون باز کرد.
بخشها ۱۹
خلاصه
این قسمت داستان آغاز رابطه چین و آمریکا را از سفر نیکسون به چین در میانه جنگ سرد روایت میکند؛ دیداری که پس از بیست و سه سال بیرابطگی رخ داد. گوینده برای فهم آن، مثلثی سهطبقه از ابرقدرتها، قدرتهای بزرگ متحد آنها و جهان سوم ترسیم میکند و توضیح میدهد که با یخزدن تنش در سطح بالا به دلیل نابودی حتمی متقابل، تنش به سطوح پایینتر سرریز میشد. سپس پیشینه ماجرا مرور میشود: جنگ داخلی چین، به رسمیت شناختن دولت تایوان از سوی آمریکا، جنگ کره و مداخله ارتش چین. محور اصلی، شکاف چین و شوروی پس از مرگ استالین است؛ دو کمونیسم متفاوت، یکی صنعتی و جهانگرا و دیگری دهقانی و خودبسنده، که با انتقاد رهبر جدید شوروی از استالین، جهش بزرگ، انقلاب فرهنگی و درگیریهای مرزی به دشمنی رسیدند. در سوی دیگر، نیکسون و کیسینجر با نگاه واقعگرایانه و نظریههای هارتلند و ریملند، جدا کردن چین از شوروی را راهی برای مهار مؤثرتر شوروی دیدند. گوینده نقش چوئنلای، کانال محرمانه پاکستان، دیپلماسی پینگپنگ و سفر مخفی کیسینجر را شرح میدهد و به بیانیهای میرسد که با ابهامی سنجیده سیاست چین واحد را به چالش نکشید. در پایان پیامدهای این سفر برای شوروی، ویتنام و تایوان، و این پرسش طرح میشود که آیا این گشایش به سود آمریکا بود؛ همچنین به پیوند دکترین نیکسون با ایران اشاره میشود.
- نیکسون، سیاستمداری ضدکمونیست، پس از بیست و سه سال بیرابطگی دو کشور، در میانه جنگ سرد به چین سفر کرد.
- در مثلث جنگ سرد، تنش منجمدشده میان ابرقدرتها به قدرتهای بزرگ و سپس به جهان سوم سرریز میشد.
- جنگ کره نشان داد چین با وجود فقر و ضعف، حتی زیر تهدید بمب اتم، برای مرزهایش میجنگد.
- پس از مرگ استالین، اختلاف ایدئولوژیک و مرزی چین و شوروی چنان بالا گرفت که شوروی خطرناکتر از آمریکا دیده شد.
- نیکسون و کیسینجر با منطق موازنه قدرت و ریملند، جدا کردن چین از شوروی را کلید مهار شوروی میدانستند.
- چوئنلای، کانال محرمانه پاکستان و دیپلماسی پینگپنگ راه دیدار را هموار کردند.
- بیانیه پایانی با ابهامی سنجیده، سیاست چین واحد را به چالش نکشید و هر دو طرف توانستند آن را در داخل توجیه کنند.
- نیکسون
- کیسینجر
- چوئنلای
- استالین
- برژنف
- هالفورد مکیندر
- چین
- آمریکا
- شوروی
- تایوان
- پکن
- پاکستان
- ویتنام
- آلبانی
- ایران
دربارهٔ این اپیزود
توضیحات:
این ویدیو روایت سفریه که این مثلث قدرت تغییر کرد
و جهان وارد فاز جدیدی از رقابت شد.
متن: معین فرخی، علی بندری، با راهنمایی آرش رئیسینژاد | ویدیو و صدا: نیما خالدیکیا
برای دیدن ویدیوی این اپیزود اگر ایران هستید ویپیان بزنید و روی لینک زیر کلیک کنید
منابع و عنوانهایی برای کنجکاوی بیشتر
The United States and China : A History From the Eighteenth Century to the Present - Don Wang
Nixon and Mao - Margaret MacMillan
Nixon in China - Margaret MacMillan
On China - Henry Kissinger
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.