
Chai With Banafsheh/ چای با بنفشه
قسمت ۱۳۰ - فصل ۳: ویس و رامین | جنگ موبد و ویرو
دانستنیهای این اپیزود ۴
روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.
عزیزان، خاور به معنای محل درآمدن خورشید میشود، مشرق، و باختر میشود مغرب. دو سپاه کجا به هم میرسند؟ آقایان محجوب و روشن هر دو متفقالقولند که این دو سپاه در نهاوند به هم میرسند. به محض اینکه سپاهیان از دور همدیگرو میبینند، صدای طبلها پیچیده در نعرههای خشمگین مردان بلند میشود. شیپورهای جنگ انگار سور اسرافیل بود که درش دمیده باشند تا مردهها را زنده کنه. عزیزان، اسرافیل در باور مسلمانان، نام یکی از فرشتگان مقرب خداست. این فرشته، شیپورزن روز رستاخیزه؛ سور به معنای شاخه که برای شیپور زدن ازش استفاده میکردند. میگن اسرافیل دو جور شیپور میزنه: با شیپور زدن نخست همهی موجودات به جهان میمیرند و جهان به پایان میرسد. اما دومین شیپور زدنش باعث زنده شدن و برخواستن مردگان در آخرت میشود. فردوسی هم در شاهنامه به سور اسرافیل اشاره میکند. اینجور اشارات از نمونههای ورود باورهای اسلامی بعد از حملهی اعراب به داستانهای ایرانی است.
در دوران باستان در ایران، نهتنها استانها و خاندانهای مختلف بلکه بعضی از افراد یا قهرمانان هم درفش یا پرچم مخصوص خودشون را داشتند. این درفشها پارچههای رنگی یا سفید بودند که روشون نمادهای مختلفی دوخته میشدند، بعضیاشون جواهرات یا زردوزی و مرواریددوزیهای مختلف هم داشتند. با توصیفات در شاهنامه و همینجا در داستان ویس و رامین بیشتر متوجه میشد معمولا این نمادهای روی پرچمها جانورانی مثل شیر و گاو و ببر و پلنگ و گاهی اجرام آسمانی مثل ماه و خورشید بودند، گاهی برفراز بعضی پرچمها هم تندیسهای پرندههای مختلف یا ماه و خورشید بودند. نکته این است که فردوسی در شاهنامه، در بخش فریدون، از شخصی به نام قارن صحبت میکند، در مورد درفشش میگه، چو شب روز شد قارن رزمخواه، درفشی برافراخت چون گرد ماه. و این یعنی روی پرچم قارن نشان ماه بوده. ویس و ویرو از خاندان قارن، حاکم ماهآباد، هستند. برفراز هر پرچم، پرندههای زرین، به شکل عقاب و باز و تاووس و سیمرغ، دیده میشوند. مثلا، روی یکی از پرچمها، یک شیر گلدوزی شده و نوک پرچم هم یک باز شکاری طلایی قرار دارد.
جنازهی دلاوران ارتش ماهآباد، انگار کوهی از زعفران بود که دور تا دورش، رودخانهای از خون روان باشه. عزیزان، در مورد این بیتی که الان میخوانم، من یک نظریهای دارم که ممکن است کلا غلط باشه، اما با شما در میونش میزارم. اینجا فخری کوه مردان کشتهشدهی سپاه را به کوهی از زعفران تشبیه کرده، که از زیرشون رودی از خون جاریه. گل زعفران اگر دیده باشین، گلبرگاش و نقشرنگ و کلالش، که در واقع همون بخشیه که ما ازش استفاده میکنیم، سرخرنگه. در نتیجه، من دارم فکر میکنم شاید رنگ لباس لشکر ماهآباد و نقشیا همون ارغوانی بوده. ضمن اینکه در دوران باستان در ایران رنگ ارغوانی رنگ مهم و مورد توجه خاص مردم بوده و حالت تقدس و احترام داشته و یکی از مهمترین هدایای لباس ارغوانی بوده و شاهان هخامنشی هم در زمان انجام مراسم رسمی و مذهبی و کارهای حکومتی، از لباسهایی به رنگ ارغوانی یا همون بنفش استفاده میکردند. البته اینا همه نظریهامه، ممکن است کاملا هم اشتباه باشد. ز کشته، پشتهای شد زعفرانی، ز خون رودی به گردش، ارغوانی.
در میدان جنگ انگار که آتشفشان به خاط فوران کنه، زمین زیر پای فیلها و سم اسبان میلرزه و گرد و خاک از زمین به آسمان میرود و از آسمان به زمین بر سر و روی مردان میشینه و هیبتشون را ترسناک و ترسناکتر میکنه. چنان گردخاکی بلند میشود که مردان جوان با مو و ریش مجعد سیاه، سوار بر اسبهای سیاه، به نظر پیرمردانی ریشسفید، سوار بر اسبهایی سفید میآید. رنگ رخسار مردان خبر میده از سر درونشان، میشه با یک نگاه فهمید کی اولین جنگشه و ترسیده و کی دلاوری جنگ دیده و با سابقه است و از مهارتهای جنگی و پیروزی خودش مطمینه. کهنه سربازان چهرشان قرمز به رنگ شکوفههای گل اناره و با شادی و مطمین میتازن و سرباز تازهکار رنگی پریده و زرد مثل رنگ سکه، لرزون و ترسون و با شک جلو میرن. عزیزان، در قدیم، ضربالمثل بوده که میگفتند طرف رنگش از ترس شده، زرد مثل دینار.
بخشها ۱۱
دربارهٔ این اپیزود
این قسمت: جنگ موبد و ویرو
نویسنده متن و راوی : بنفشه طاهریان
شاعر: فخرالدین اسعد گرگانی
مشاورادبی و فنی پادکست: فرشید سادات شریفی
آهنگساز و نوازنده موسیقی فصل سوم: کوروش بابایی
ادیت ومیکس صدا: مهلا دیانی
طراحی لوگو: هدیه لایق
خط: نازنین وزیری
Clue Cafe: 4 Church St S Main Floor, Richmond Hill, ON L4C 1W2
وب سايت : www.chaibabanafsheh.com
برای پشتیبانی از ایران :
بانک پاسارگارد- شماره:
5022 2913 3258 0479
به نام بنفشه طاهریان
خارج از ایران
پرداخت از طریق پی پل
https://www.paypal.com/paypalme/BTaherian
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.