
بیستویکم: شاهرخ مسکوب؛ مردی در جستوجوی ایران (بخش سوم)
دانستنیهای این اپیزود ۲
روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.
این مهاجرت بود نه سفر، یک تبعید ناخواسته، دوری از وطنی که دوستش داشت، یک شروع تازه برای زندگی در غربت، همراه خانوادهاش، به قول خودش دورهای برای پشت سر گذاشتن آوارگی و دربهدری و بیاعتمادی. مسکوب در گفتگوهاش گفته که تا قبل از این سفر تصمیمی برای مهاجرت همیشگی از ایران نداشت. «هیچ تصمیمی نداشتم. یکی دو ماهی پیش از آمدنم مریض شدم و به شدت هم مریض، مثل یک کلوخی که آب بهش خورده باشد، حس میکردم قفل و بست تنم دارد از هم باز میشود. زنم به اصرار من را فرستاد که برو یک چند وقتی نباش. من هم خیال میکردم که میآیم و بعد از یک ماه برمیگردم، که اتفاقا کاری پیدا شد و ماندگار شدیم و تا امروز هم کار هست. اگر یک روزی نباشد، نمیدانم دیگر آیا میتوانم بمانم یا اینکه باید برگردم. پیدا شدن کار سبب شد بمانم و ماندم.» دوران مهاجرت و دوری از وطن دورانی بود که مسکوب بیشتر از همیشه به ایران فکر میکرد و دلتنگش بود.
اما خیلی طول نکشید که آخرین ملاقات مسکوب و کامشاد از راه رسید. کامشاد دربارهی اون ملاقات میگه: شاهرخ لابد تا حالا فهمیدهاید آدم بسیار شوخی بود، به خودش بیش از هر کس میخندید. در حاضرجوابی کمنظیر بود: من و او عمری یکدیگر را دست انداختیم و به ریش دنیا خندیدیم. روز دومی که در بیمارستان به دیدنش رفتم، دست چپش را که روز قبل سالم مینمود از بالا تا پایین پانسمان کرده بودند. منوچهر پیروز دوست و همکلاسی دبیرستان و دانشگاهمان نیز آنجا بود. گفتیم این چیست؟ گفت دیشب میخواستند سرمها را که مدتی است در دست راستم است به دست چپ وصل کنند. هر چه گشتند نتوانستند رگی پیدا کنند، دستم را هم زخم و زیلی کردند. گفتیم چرا به آنها نگفتی من رگ ندارم؟ لبخندی زد و گفت: آخه جانم، همه چیز را که نمیشود به همه کس گفت، هم خودت را لو میدهی هم دوستانت را! شب چهارم، دمدمههای سحر خبر دادند که حال شاهرخ رو به وخامت گذاشته است. در بیمارستان چشمهایش بسته بود و دیگر به خود نبود. شاهرخ ساعت سه و نیم بامداد روز سهشنبه بیست و سوم فروردین هزار و سیصد و هشتاد و چهار جان باخت. پیکرش را به سردخانهی بیمارستان بردند و قرار شد از خانه برای او لباس بیاورند.
بخشها ۲۱
دربارهٔ این اپیزود
شاهرخ مسکوب سالهای آخر عمرش را دور از ایران گذراند، اما هیچوقت از ایران دور نشد.
در بخش پایانی زندگی مسکوب، از مهاجرت، دلتنگی، بیماری و سالهای اقامت در پاریس میگوییم؛ سالهایی که حاصلش برخی از ماندگارترین نوشتههای او شد. روایت مردی که در تبعید خودخواسته زیست، اما تمام عمرش را صرف اندیشیدن به ایران، زبان فارسی و میراث فردوسی کرد.
_____________________
تهیهکننده، سردبیر و راوی:
پژوهشگر و نویسنده:
طراح لوگو و کاور:
_____________________
_____________________
منابع اصلی این روایت:
آرشیو مجلهی «اندیشهی پویا»، شمارههای ۷۰، ۸۹، ۷۲
«شاهرخ مسکوب»، علی بزرگیان، از مجموعهی «نامیرایان» نشر «مان کتاب»
«سرگذشت فکری شاهرخ مسکوب»، یوسف اسحاقپور، نشر «فرهنگ جاوید»
«حدیث نفس»، حسن کامشاد، نشر «نی»
«دربارهی سیاست و فرهنگ»، علی بنوعزیزی، نشر «فرهنگ جاوید»
«کارنامهی ناتمام»، شاهرخ مسکوب، نشر «نیلوفر»
«روزها در راه»، شاهرخ مسکوب، نشر «خاوران»
«در حال و هوای جوانی»، شاهرخ مسکوب، نشر «اچ اند اس مدیا»
«در سوگ و عشق یاران»، شاهرخ مسکوب، نشر «فرهنگ جاوید»
مستند «زمان در من میوزد»، برنامهی «تماشا»، شبکهی BBC
یادنامهی شاهرخ مسکوب، آرشیو مجلهی «ایراننامه»، شمارهی ۳ و ۴، پاییز و زمستان ۱۳۸۴
_____________________
Musics:
Incantation - Kamancello
Ma liberté - Georges Moustaki
Fly - Saman Samimi, Andrea Voets
Avaz, Piano, Kamanche - Alireza Ghorbani
My Way of Light - RIOPY
Waltzing in the Rain - Vincent Diamante
Maison - Emilio Piano, Lucie
Dawn IV. Still - Kayhan Kalhor, Rembrandt Frerichs Trio
Avaz - Saman Samimi, Andrea Voets
Dawn V. Offering - Kayhan Kalhor, Rembrandt Frerichs Trio
Galoobande Iran - Alireza Ghorbani
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.