
هفتم: جمالالدین
دانستنیهای این اپیزود ۱
روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.
بعد از اینکه از زندان آزاد میشود، میرود به استانبول پیش سید جمالالدین. طبق متن بازجویی میرزا رضا بعد از ترور، خودش تو متن گفته که سید بهش گفته که این همه به تو ظلم شده چرا ظالم را نکشتی. ولی اسمی از ناصرالدینشاه نبرد. اما خود میرزا رضا تشخیص داده که منشا ظلم شاه است و برای همین، بعد از دیدار در استانبول برگشته به ایران، در مسیر از مازندران رد شده، اونجا در شهر بارفروش که نام قدیم بابل هست، یک تپانچهای خریده، بعد رفته به حرم عبدالعظیم، اونجا زمانی که شاه برای زیارت اومده، خودش رو قاطی مردم به اسب شاه نزدیک کرده و با تیر زده شاهرو کشته است. متن بازجویی میرزا رضا کرمانی، از این جهت جالبه که توی اون نگفته که سید جمالالدین مستقیما به من دستور قتل شاه را داده، ولی باقی حرفهایی که دربارهی سید جمالالدین زده نشان میده که درجهی ارادت شخصی میرزا رضا بهش اینقدر زیاد بوده، که یه اشارهی مختصر کافی بود که دیگه خودش بره کار را تمام کنه، نیاز به دستور مستقیم نبود.
بخشها ۴۶
دربارهٔ این اپیزود
در این قسمت درباره افکار و سیاستهای سید جمالالدین اسدآبادی مشهور به افغانی صحبت میکنیم و تاثیر غیرمستقیم او بر دوران مشروطه را بررسی میکنیم.
نقل قولهای مستقیم این قسمت از این منابع بود:
- مقاله «تعلیم و تعلم» از سید جمالالدین، از کتاب «مجموعه رسائل و مقالات سید جمالالدین» به کوشش سید هادی خسروشاهی؛
- مقاله «پاسخ به رنان» از سید جمالالدین، از کتاب «پاسخ اسلامی به امپریالیسم» اثر نیکی کدی؛
- شرح دیدار سید جمالالدین با ناصرالدین شاه و اتفاقات بعدش از کتاب «شرح حال عباس میرزا ملکآرا» به کوشش عبدالحسین نوایی؛
- شرح مختصر مجالس جمالالدین در ایران از کتاب «تاریخ بیداری ایرانیان» اثر ناظمالاسلام کرمانی، به کوشش علی اکبر سعیدی سیرجانی؛
- نامه سید جمالالدین درباره شیوه اخراجش از ایران، و نامه خطاب به علمای دین در ایران، هر دو از کتاب «نامهها و اسناد سیاسی-تاریخی سید جمالالدین» به کوشش سید هادی خسروشاهی؛
- صحبتهای میرزا رضا کرمانی در بازجویی، از کتاب «محاکمات میرزا رضا کرمانی»؛
- و در نهایت، خاطره حسین دانش اصفهانی از سید جمالالدین در استانبول از کتاب «اسناد و مدارک درباره ایرانی بودن سید جمالالدین اسدآبادی» اثر صفاتالله جمالی اسدآبادی.
منابع برای مطالعه بیشتر:
- Sayyid Jamal al-Din al-Afghani: A Political Biography, by Nikki R. Keddie
- An Islamic Response to Imperialism, by Nikki R. Keddie
- Arabic Thought in the Liberal Age, by Albert Hourani
- مجموعه اسناد و مدارک چاپ نشده درباره سید جمالالدین مشهور به افغانی، از اصغر مهدوی و ایرج افشار
- اسناد و مدارک درباره ایرانیالاصل بودن سید جمالالدین اسدآبادی، از صفاتالله جمالی اسدآبادی
لینک برای پشتیبانی مالی دلاری: