
سیزدهم: پول
دانستنیهای این اپیزود ۱
روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.
روسیه در این بازهی تاریخی جسورتر و ماجراجوتر از انگلیس وارد بازی شد. یه نشانش همین بود که برخلاف دولت انگلیس که ترجیح داد در کار بانک شاهنشاهی زیاد دخالت نکنه و تصمیمات این بانک را بسپره به خود سرمایهدارانش، دولت روسیه از بانک استقراضی استفاده کرد به عنوان صرفا یک مجرای تصمیمات سیاسی خودش. بانک استقراضی استقلال عمل زیادی نداشت، تابع سیاستهای دولت تزاری بود. نشونش هم این بود که وقتی امینالسلطان درخواست وام را مطرح کرد، رئیس بانک استقراضی در تهران، سفیر دولت روسیه در تهران را دور زد، مستقیم رفت و درخواست وام را با وزیر دارایی دولت روسیه در خود سن پیترزبورگ مطرح کرد. حالا وزیر دارایی اون زمان کسی بود که اسمشو قبلا یه بار عرض کرده بودم، آقای سرگی ویته. این ویته همونی بود که توی قسمت روسیه گفتم، معمار جهش اقتصادی مدرن روسیه تزاری بود. تو این بازی تاریخی خود آقای ویته، شخصا پیگیر جریان این وام به دولت ایران از مجرای بانک استقراضی شد. امینالسلطان با این برنامهی وام یک تیر و دو نشان زد. اولا با زرنگی و اون سیاستمداری خاص خودش تونست از رقابت بین دولتهای روسی و انگلیس استفاده کنه و رقم وام را ببرد بالا. ثانیا با این قول وام اومد و زیر پای رقیبش امینالدوله را خالی کرد و مقدمات عزلش و بعد برگشتن خودش به دربار را فراهم کرد.
بخشها ۴۴
دربارهٔ این اپیزود
در این قسمت مروری میکنیم بر نظام پولی ایران در اواخر عهد قاجار و آشوبهای اقتصادی که در اثر تغییرات ناگهانی این نظام پولی پیش آمد. همینطور مروری میکنیم بر تلاشهای دولت ایران برای جبران کسری بودجه که منجر به اعتراضات سیاسی فراوان در آستانه انقلاب مشروطه شد.
نقل قولهای مستقیم از این منابع بود:
- شرح کار یک ضرابخانه در اصفهان از کتاب «جغرافیای اصفهان» اثر میرزا حسین تحویلدار به کوشش منوچهر ستوده
- شرح جلسه دربار برای رفع مشکل ازدیاد سکه شاهی از کتاب «خاطرات سیاسی امینالدوله» اثر علی خان امینالدوله به کوشش حافظ فرمانفرماییان
فهرست آثار پژوهشی برای مطالعه بیشتر:
- مستخدمین بلژیکی در خدمت دولت ایران، از آنت دستره، ترجمه منصوره اتحادیه نظام مافی
- Russia and Britain in Persia, by Firuz Kazemzadeh
- The Monetary History of Iran: From the Safavids to the Qajars, by Rudi Mathee, Willem Floor, and Patrick Clawson
- For God, Mammon, and Country: A Nineteenth Century Persian Merchant Haj Mohammad Hassan Amin al Zarb, by Shireen Mahdavi
از بنیاد Two Chairs برای پشتیبانی مالی بسیار ممنونم.
لینک برای فرم پرسشهای دوستان شنونده:
https://forms.gle/WBNXyBdydPxZ4o2Z8
لینک برای پشتیبانی مالی دلاری:
Paypal: https://www.paypal.com/donate?hosted_button_id=6KHSLZKT8GBFQ
لینک برای پشتیبانی مالی ریالی:
حامیباش: https://hamibash.com/mashruteh