
تیمور لنگ: قسمت 1/3 - چگونه حکومت مغول سقوط کرد
بخشها ۱۲
خلاصه
نخستین قسمت از داستان زندگی تیمور لنگ، با تکیه بر کتاب «تیمور لنگ، چهرهی هراسانگیز تاریخ» نوشتهی محمد احمدپناهی، زمینهی ظهور او را در فروپاشی حکومت ایلخانان مغول جستوجو میکند. راوی دوران ایلخانان را با کشتار، ویرانی شهرها و مالیاتهای سنگین توصیف میکند و سپس جانشینان هلاکو را مرور میکند: رشد مسیحیت در دورهی آباغا، کشمکش تگودار و ارغون و کشته شدن خواجه شمسالدین جوینی، بخششهای گیخاتو از خزانه و قتل او. غازان خان مسلمان شد، پیوند حکومت با چین را برید، یاسای چنگیز را با نام یاسای غازانی احیا کرد و با کمک رشیدالدین فضلالله همدانی به مالیات، چاپارخانه و کشاورزی سامان داد. بخش بزرگی از روایت به ابوسعید، آخرین ایلخان، اختصاص دارد. او که در سیزدهسالگی به سلطنت رسید، دلباختهی بغداد خاتون، دختر امیرچوپان، شد؛ امیرچوپان و پسرش را کشت، بغداد خاتون را به اجبار از همسرش جدا کرد و سرانجام، به روایت یک خواجهسرا، به دست همین همسر مسموم شد. پس از او ملوکالطوایفی آغاز شد: چوپانیان و جلایریان در غرب و اتابکان لر در جنوب و مرکز. راوی قیام سربداران را، از شیخ خلیفه در مسجد سبزوار تا شورش دو برادر روستایی با شعار «سر به دار میدهیم، تن به ذلت نمیدهیم»، بزرگترین قیام خاورمیانه میخواند. قسمت با تولد تیمور در نواحی سمرقند در آخرین سال حکومت مغولان پایان مییابد.
- به گفتهی راوی، دوران ایلخانان با کشتار، ویرانی و مالیاتهای سنگین از تاریکترین دورههای تاریخ ایران است.
- پس از هلاکو، کشمکش پیاپی جانشینان، از تگودار و ارغون تا گیخاتو و بایدو، انسجام حکومت مغول را از میان برد.
- غازان خان مسلمان شد، پیوند با چین را برید و با یاسای غازانی به مالیات، چاپارخانه و کشاورزی سامان داد.
- ابوسعید دلباختهی بغداد خاتون شد، امیرچوپان و پسرش را کشت و بغداد خاتون را به ازدواج خود درآورد.
- به روایت یک خواجهسرا، بغداد خاتون ابوسعید را مسموم کرد و با مرگ او حکومت ایلخانان در ایران پایان یافت.
- قیام سربداران با شیخ خلیفه در سبزوار آغاز شد و با شورش دو برادر روستایی بر ایلچیان مغول گسترش یافت.
- تیمور در آخرین سال حکومت مغولان در نواحی سمرقند به دنیا آمد.
- تیمور لنگ
- محمد احمدپناهی
- تیمور لنگ، چهرهی هراسانگیز تاریخ
- هلاکو خان
- آباغا
- تگودار
- ارغون
- خواجه شمسالدین جوینی
- گیخاتو
- بایدو
- غازان خان
- رشیدالدین فضلالله همدانی
- الجایتو
- علامه حلی
- ابوسعید بهادر
- امیرچوپان
- بغداد خاتون
- شیخ حسن بزرگ
- شیخ حسن کوچک
- ازبک خان
- شیخ خلیفه
- ایلخانان
- چوپانیان
- جلایریان
- سربداران
- یاسای چنگیز
- تبریز
- سبزوار
- خراسان
- مازندران
- آذربایجان
- بغداد
- قراباغ
- دشت قبچاق
- سمرقند
دربارهٔ این اپیزود
ی