
ساسانیان چگونه به قدرت رسیدند؟
بخشها ۹
خلاصه
این قسمت با تکیه بر کتاب «تاریخ تحولات سیاسی ساسانیان» نوشتهٔ شهرام جلیلیان، چگونگی به قدرت رسیدن ساسانیان را روایت میکند. حکومت اشکانیان پس از مرگ بلاش یکم گرفتار جنگ داخلی، فشار روم و فقر شده بود و شورشهای بزرگی در سراسر ایران شکل گرفت. بابک، حاکم استخر، پس از رد شدن درخواستش از اردوان پنجم شورید و خود را پادشاه خواند. پس از مرگ او، اردشیر بابکان برادرش شاپور را شکست داد، پایتخت را به شهر گور برد و سواحل خلیج فارس را گرفت. در نبرد هرمزدگان اردوان پنجم کشته شد و اردشیر پس از تصرف تیسفون خود را شاهنشاه ایران نامید؛ سنگنگارهٔ نقش رستم او را در حال گرفتن حلقهٔ شهریاری از اهورامزدا نشان میدهد. اردشیر با مقاومت هفتواد در کرمان و خسرو در ارمنستان روبهرو شد و پیوند نزدیکش با مغهای زرتشتی به سرکوب مذهبی یهودیان، مسیحیان و بعدها پیروان مانی و مزدک انجامید؛ گوینده این را با آزادی مذهبی دوران اشکانی مقایسه میکند. نخستین جنگ با روم نتیجهای نداشت، اما در جنگ دوم ساسانیان بخشهایی از بینالنهرین را گرفتند. اردشیر به توصیهٔ وزیرش تنسر حکومت و ارتش را متمرکز کرد. جانشینش شاپور یکم گردیان سوم را در نبرد مشیک شکست داد، فیلیپ عرب را به پیمانی تحقیرآمیز واداشت و در نبرد عدسا امپراتور روم را اسیر کرد؛ اسیران رومی پل شوشتر و پل قدیم دزفول را ساختند.
- ضعف اشکانیان پس از مرگ بلاش یکم با جنگ داخلی، فشار روم و فقر مردم زمینهٔ شورشها را فراهم کرد.
- بابک، حاکم استخر، پس از رد درخواستش از اردوان پنجم شورید و خود را پادشاه مستقل خواند.
- اردشیر بابکان برادرش شاپور را شکست داد و پایتخت را از استخر به شهر گور برد.
- در نبرد هرمزدگان اردوان پنجم کشته شد و اردشیر پس از تصرف تیسفون خود را شاهنشاه ایران نامید.
- پیوند نزدیک اردشیر با مغهای زرتشتی به سرکوب یهودیان، مسیحیان و پیروان مانی و مزدک انجامید.
- اردشیر به توصیهٔ تنسر حکومت را منسجم کرد و قوای نظامی را کاملاً متمرکز ساخت.
- شاپور یکم در نبرد مشیک و نبرد عدسا رومیان را شکست داد و امپراتور روم را به اسارت گرفت.
- اردشیر بابکان
- بابک
- اردوان پنجم
- شاپور یکم
- شهرام جلیلیان
- تاریخ تحولات سیاسی ساسانیان
- استخر
- تیسفون
- نقش رستم
- هرمزدگان
- هفتواد
- کرمان
- ارمنستان
- مانی
- مزدک
- تنسر
- اسکندر سوروس
- گردیان سوم
- فیلیپ عرب
- نادر شاه افشار
- کازرون
دربارهٔ این اپیزود
.