
قفقاز چگونه از ایران جدا شد؟
بخشها ۲۴
خلاصه
این قسمت ریشههای جدا شدن قفقاز از ایران را دنبال میکند. آقا محمدخان قاجار با لشکرکشی به گرجستان و تصرف تفلیس، آراکلی خان را که به روسیه پناه برده بود کنار زد و تا پایان عمرش روسیه جرئت پیشروی نیافت. به گفته راوی، علاقه روسیه به قفقاز به وصیت پتر کبیر برمیگشت که قفقاز را رگ حساس ایران و راه رسیدن به آبهای جنوب و هندوستان میدانست. پس از مرگ آقا محمدخان، گئورگی دوازدهم گرجستان را زیر پرچم روسیه برد و با پیشروی روسها، فتحعلیشاه به روسیه اعلان جنگ داد؛ اما ایران ارتشی منسجم نداشت و بار جنگ بر دوش عباس میرزا در تبریز بود. ایران میان سه قدرت روسیه، فرانسه و انگلیس گرفتار شد: عهدنامه فینکنشتاین با ناپلیون بسته شد، اما ناپلیون با عهدنامه تیلسیت با روسیه آشتی کرد؛ سپس عهدنامههای مجمل و مفصل با انگلیس امضا شد و انگلیس نیز پس از نزدیکی به روسیه به ایران پشت کرد. با میانجیگری سفیر انگلیس، عهدنامه گلستان در هزار و هشتصد و سیزده امضا شد و چهارده ولایت از ایران جدا شد. جنگ دوم با سقوط ایروان و محاصره تبریز پایان یافت و عهدنامه ترکمنچای، افزون بر واگذاری نخجوان و ایروان، ده کرور غرامت و امتیازهای تجاری و حق قضاوت کنسولی را بر ایران تحمیل کرد. قتل گریبایدوف در تهران و تقدیم الماس شاه به تزار پایان روایت است.
- آقا محمدخان قاجار با تصرف تفلیس گرجستان را دوباره به ایران بازگرداند و روسیه تا پایان عمرش پیشروی نکرد.
- پتر کبیر در وصیتنامهاش قفقاز را رگ حساس ایران و کلید رسیدن به آبهای جنوب و هندوستان دانسته بود.
- ایران در آغاز جنگ با روسیه ارتشی منسجم نداشت و حمایت کافی از عباس میرزا نشد.
- ناپلیون پس از امضای عهدنامه فینکنشتاین با ایران، با عهدنامه تیلسیت با روسیه آشتی کرد.
- انگلیس پس از عهدنامههای مجمل و مفصل، با نزدیک شدن به روسیه به ایران پشت کرد.
- با عهدنامه گلستان چهارده ولایت از ایران جدا شد و مرزها مبهم ماند.
- عهدنامه ترکمنچای نخجوان و ایروان را به روسیه داد و ده کرور غرامت بر ایران تحمیل کرد.
- آقا محمدخان قاجار
- فتحعلیشاه
- عباس میرزا
- پتر کبیر
- ناپلیون
- الکساندر یکم
- گئورگی دوازدهم
- آراکلی خان
- گاردان
- پاسکویچ
- مکدونالد
- گریبایدوف
- میرزا یعقوب
- میرزا مسیح
- قفقاز
- گرجستان
- تفلیس
- ایروان
- نخجوان
- تبریز
- هندوستان
- روسیه
- فرانسه
- انگلیس
- عهدنامهی گلستان
- عهدنامهی ترکمنچای
- عهدنامهی فینکنشتاین
- عهدنامهی تیلسیت
- عهدنامهی مجمل
- عهدنامهی مفصل
دربارهٔ این اپیزود
.