
67- The Human Chain II (زنجیره انسانی ۲)
هنوز دانستنیای از این اپیزود بیرون نیامده
کوپاد دانستنیها را از متن همین گفتگو بیرون میکشد و برای این اپیزود هنوز چیزی ثبت نشده. میتوانی به خودِ اپیزود گوش بدهی، یا سؤالت را از بقیهٔ پادکستها بپرسی.
همهجا بپرسدربارهٔ این اپیزود
هنگامی که ادوارد جنر در اواخر قرن هجدهم نشان داد که میتوان با آبلهٔ گاوی در برابر آبلهٔ انسانی ایمنی ایجاد کرد، به نظر میرسید بزرگترین مانع برداشته شده است؛ اما چرا از کشف واکسن تا ریشهکنی آبله نزدیک به دو قرن طول کشید؟
🎥 نسخهٔ تصویری این اپیزود را میتوانید در کانال یوتیوب پادکست پرسه تماشا کنید:
https://youtu.be/E1M9O9l8xAs
در اپیزود دوم از پروندهٔ سهقسمتی «زنجیرهٔ انسانی» با عنوان «سفر ایمنی»، داستان پرپیچوخم تبدیل شدن واکسن از یک «ایده و آزمایش محلی» به یک «شبکه و تکنولوژی جهانی» را دنبال میکنیم. در قرن نوزدهم، مایع واکسن در گرما و سفرهای طولانی فاسد میشد و هنوز هیچ زیرساخت استاندارد، زنجیرهٔ سرد یا سیستم اداری مدرنی وجود نداشت. از سوی دیگر، حتی وقتی واکسن سالم به مقصد میرسید، عبور دادن آن از فاصلهٔ چند سانتیمتریِ میان «دست پرستار تا بازوی انسان» نیازمند چیزی بود که در هیچ شیشهای بستهبندی نمیشد: اعتماد.
در اپیزود «سفر ایمنی» به این موضوعات میپردازیم:
- زنجیرهٔ انسانیِ بازو به بازو: چگونه برای جلوگیری از فاسد شدن واکسن، آن را در بدن کودکان یتیم نگه میداشتند؟ از ماجرای «واکسینوف» در روسیه تا سفر دریایی دکتر بالمیس در سال ۱۸۰۳ که با ۲۲ کودک یتیم، واکسن را از اقیانوس اطلس به قارهٔ آمریکا و سپس فیلیپین رساند.
- سرگذشت پرماجرای واکسن در ایران: از نخستین آبلهکوبیها در بوشهر و تهران و اقدام پیشگامانهٔ عباس میرزا در آذربایجان (واکسیناسیون ۸۰ هزار کودک) تا گزارشهای روزنامهٔ وقایع اتفاقیه و فرهنگ اصفهان از نیشترهای ناپاک، فرمان واکسیناسیون رایگان امیرکبیر با تعیین جریمهٔ مالی، و تصویب قانون آبلهکوبی اجباری در دورهٔ پهلوی اول.
- دوراهیِ آزادی فردی و خیر جمعی: نگاهی به مقاومتهای مذهبی، سنتی و مدنی در برابر واکسن؛ از انتقاد حکیمباشی فتحعلیشاه («هیچ آدم با گاو پیوند میشود؟») و ترس مردم از ورود جن به بدن کودکان تا شکلگیری جنبشهای ضد واکسیناسیون و تظاهرات بزرگ ۱۸۸۵ در انگلستان.
- پارادوکس آمار و بهداشت عمومی: چرا هرچه برنامههای واکسیناسیون بزرگتر و موفقتر به نظر میرسیدند، پیدا کردنِ آخرین موارد پنهانِ بیماری دشوارتر میشد؟
- همکاری در دل جنگ سرد: از ابداع واکسن خشکِ مقاوم به گرما توسط لزلی کولیر تا پیشنهاد ویکتور ژدانوف (نمایندهٔ شوروی) در سال ۱۹۵۸، تصویب طرح ریشهکنی جهانی با اختلاف دو رأی، و مدیریت متفاوت دونالد هندرسون با تیمی ۹ نفره در ژنو.
- تکنولوژیهای سرنوشتساز و بنبست پایانی: داستان جت اینجکتور ارتش آمریکا و اختراع شاهکار ۵ دلاری «سوزن دوشاخه» (Bifurcated Needle) با روش ۱۵ ضربهای؛ و اینکه چرا در نهایت مشخص شد حتی واکسیناسیون انبوهِ ۸۰ درصد جمعیت هم برای ریشهکن کردن آبله کافی نیست.
نویسنده، پژوهشگر و راوی: عباس سیدین
منابع این پرونده:
- Scourge: The Once and Future Threat of Smallpox – Jonathan Tucker
- Angel of Death: The Story of Smallpox – G. Williams
- Smallpox: The Death of a Disease: The Inside Story of Eradicating a Worldwide Killer – D. A. Henderson
- House on Fire: The Fight to Eradicate Smallpox – William Foege
- بررسی شیوع بیماري آبله و روند آبلهکوبی در فارس در دورهي پهلوي اول – سلیمان حیدری، بنفشه ضرابی ۱۴۰۱
- آبله و آبلهکوبی: روایتی از تحول نظام سلامت در عصر قاجار – رابابه معتقدی ۱۴۰۴
- آبلهکوبی در ایران: سابقه، روشها، مخالفتها – مصطفی کریمخان زند – ۱۳۹۱
- The study Condition of Public Hygiene and Treatment in Rasht City the PahlaviI period (1925-1941) - Mohammad Shoormeij, Reza Fakhari Mishamandi 2024
- Discourse Conflict and the Transition from Traditional to Modern Medicine in the Management of Smallpox in Qajar-era Iran – Javad Alipoor Silab 2026
همراه هم بخوانیم، یاد بگیریم و دنیامان را بزرگتر کنیم. 🌱
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.