دانستنیهای «بازی بزرگ»
برای سیاستگذار ایرانی چون هر طرحی که بخواهد اجرا بشه باید برای یکی از اینا جذاب باشه، انقدر که بخواهد بیاد وسط سرمایهگذاری کنه، درگیر کنه خودشو، و همچه که برای یکی از اینا جذاب باشه خوب باشه اتوماتیک اون یکی باهاش مخالف خواهد بود. روسیهای که در هر دو طرف دریای کاسپین راهآهن داره، به جز چشمداشت سرزمینی احتمالی، دنبال این هم هست که راهآهنش را به بندرهای ایران نزدیکتر بکنه، دوست داره یک پروژههایی در ایران اجرا باشه، ولی اون پروژههایی که انگلیس خوشش نمیآید. انگلیسی که به جز نفت در ایران میخواد در ایران از هند بتونه دفاع کنه، در بازی بزرگ در هم آسیای میانه و ایران افغانستان دنبال اینی که نذاره روسها به هند برسند، زمینی نرسند، دریایم نرسند، و ایران را تنها کشوری میبیند که روسیه میتواند ازش دریایی به هند راه پیدا کند، براش مهم است که راهآهن اگر تو ایران میآید، یه طوری نباشه که در این زمینه ریسک بده، دسترسی بده به روسیه، یه وقتی، یه روزی به خلیج فارس. نتونه روسیه نیروی نظامی بیاره تو ایران، نتونه راه رو ببنده.
خب در قرن نوزدهم ما هنوز داریم در مورد روسیهی تزاری صحبت میکنیم که داره از شرق و جنوب به کشورگشایی خودش ادامه میدهد، و از طرف دیگر هم انگلستان که هندوستان را در اختیار داشت. از یک سالی به بعد بین این دو تا کشور یک سری مواجهات در میگیره که معروف به "The Great Game" یا بازی بزرگ. داستان اینه که توسعهی روسیه به سمت جنوب آسیای مرکزی و قراردادهایی مثل ترکمن چای و از این دست، ترسی در دل انگلستان میاندازد که نکنه روسیه به فکر اینه که به هند حمله کنه. از آن طرف روسیه هم این ترس را دارد که انگلیس به دل آسیای مرکزی نفوذ نکنه. در نتیجهٔ این تفکرات، استراتژی انگلستانی میشود که کشورهایی مثل ترکیه، ایران و افغانستان و چند جای دیگر را به عنوان حد واسط تقویت کنه که مرزهای روسیه مستقیم با هند همسایه نشند. داستانهای ایران و تقابل روسیه و انگلیس را که شنیدید حتماً، حالا همان داستانها برای افغانستان به نوعی تکرار میشد. هر کدام از این دو تا کشور برای جلوگیری از قدرت اون یکی سعی میکردند که برای افغانستان نفوذ داشته باشند تا حدی که ما جنگهای متعدد انگلو افغان را در تاریخ داشتیم.