دانستنیهای «باور»
میتوانیم به چیزهایی فکر کنیم که همین الان جلومون نیست. چرا میتوانیم این کار را بکنیم؟ به خاطر اینکه یه زیرساختهای فیزیولوژیکی داریم و ذهنی داریم که این امکان را به ما میدهد. و این زیرساختها یک کار دیگر هم میکنند، چون فقط این نیست. از جمله کارهای دیگری که میکنند این است که کمک میکنند ما باور داشته باشیم، اعتقاد داشته باشیم به چیزی. یعنی زیر بنای توانایی ما برای باور داشتن همین زیرساختهایی است که کارهای دیگر را هم داریم باهاش جلو میبریم. برای اینکه شناختن اون زیرساختها، از جمله با مطالعهی بقیهی کسایی که با ما نزدیک به گونهی ما هستند، اشتراکاتشون با ما زیاده، خیلی کمکمون میکنند که بتوانیم جواب این سوالها را پیدا کنیم که ما چرا این طوری هستیم که هستیم، چرا این سیستم اعتقاد داشتن در ما هست؟ از کجا آمده؟ بعد چیزی هم هست که همین طوری که داریم مطالعه میکنیم، روایت اون از تکامل انسان را داریم کاملتر میکنیم. هی دیدمون بهش بهتر داره میشه، یعنی تشبیه بخواهیم بکنیم. ما اولش یک تصویری با رزولوشن پایین انگار داشتیم. از روند تکامل. که مثلاً میگفت ما و شامپانزهها و بقیهی نخستیها و اینها ما یه نیای مشترکی داشتیم. و بعد به تدریج از هم جدا شدیم. بعد این حرف کلی را در طول سالیان، ریز ریز با دقت کمکم دقیقترش کردیم. رزولوشن این تصویره کمکم دارد زیاد میشود. مدام جزئیات و پیچیدگیها و ظرافتهای بیشتری دارد اضافه میشود به این داستان یک خطی تکامل ما.
یه وقتهایی تشخیص اینکه یک باوری تبدیل به هویت کسی شده کار سادهایه، مثلاً طرف توی بایو اینستاگرامش وقتی نوشته با افتخار گیاهخوارم، خب، معلومه که این نظرت بخشی از هویتت شده. شما اگه تیشرت میپوشی روش نوشته مثلاً گیاهخوارم، مشخص است که این نظر شما جزو هویتات است. اینجا جای سوالی نیست. یعنی اینطوری داری میبینیش، اینطوری تعریفش کردی. ولی موارد اینطوری کم است. بیشتر موارد اینطوری است که خیلی شفاف نیست. حتی برای خودمون ممکن است روشن نباشه که یک نظری، یک ایدهای شده جزو هویتمون. اینجا نویسنده چند تا نشونه میگه که باید حواسمون به اینا جمع باشه. ببینیم اینها تو حرفهایمان، تو کارهایمان هست یا نه. میگوید مثلاً یک عبارتهایی مثل: من عقیده دارم یا من باور دارم. اینا نشون میده که حرفی که ما داریم میزنیم، فقط یک چیزی دربارهی موضوع بحث نمیگوید، میخواهد بگوید که من چه عقیدهای دارم. من وقتی میگویم آدمها میتوانند عوض بشوند، دارم یک چیزی میگویم دربارهی دور و برمون. ولی اگه بگویم من عقیده دارم آدمها میتوانند عوض بشوند، من دیگه دارم دربارهی دنیای بیرون حرف نمیزنم، من دارم دربارهی خودم حرف میزنم، و چیزی که من باور دارم و اون آدمی که من هستم.