پرش به محتوای اصلی

دانستنی‌های «تیمورتاش»

6 نتیجه بارگذاری شد
عالی
چگونه تیمورتاش در مراسم تاجگذاری رضاخان نقش داشت؟

تیمورتاش به قدری در کارهایش به جزییات توجه می‌کرد که حتی قبل از جشن تاجگذاری، برنامه تاجگذاری شاه‌های اروپایی را از سفیرهایشان گرفته بود تا یک مراسم درخور برای سلسله جدید تدارک ببیند. تاجی را که با سفارش و سلیقه خودش ساخته بود، در سینی زینتی بزرگ آورد و رضاخان خودش تاج را برداشت و روی سر گذاشت.

عالی
چرا رضا شاه به تیمورتاش اعتماد زیادی داشت و چه نقشی در دربار ایفا می‌کرد؟

اعتماد رضا شاه به تیمورتاش زبان‌زد خاص و عام بود و قدرت زیادی به عنوان سمت وزیر دربار داشت. طوری که علناً شخص دوم مملکت در امور کشور به حساب می‌آمد. او در خوش‌خدمتی به سلطنت از هیچ چیزی کم نمی‌گذاشت و حتی تا آنجایی پیش رفت که روز تولد رضاشاه را روز عید باستانی اعلام کرد.

عالی
چرا رضاشاه نسبت به تیمورتاش بدبین شد و چه نتیجه‌ای برای تیمورتاش داشت؟

رضا شاه معتقد بود که تیمورتاش به ولیعهد سیزده ساله اصلاً فرصتی برای عرض اندام و قدرت گرفتن نمی‌دهد و احساس می‌کرد تصمیم دارد خودش بعد از رضا شاه روی تخت شاهی بنشیند. اینطوری می‌شود که یک ماه بعد از لغو قرارداد دارسی در زمستان سال هزار و سیصد و یازده، تیمورتاش را به اتهام سوءاستفاده از موقعیت، دریافت ارز از بانک ملی، واگذاری امتیاز انحصار صدور تریاک به میرزا عبیب‌الله امین و تجار، رسماً از وزارت دربار برکنار و دوبار محاکمه می‌کند. او نهایتاً به جریمه نقدی و محرومیت از حقوق اجتماعی و حبس محکوم می‌شود. تیمورتاش خیلی سریع از وزارت دربار عزل می‌شود و در منزل مسکونی‌اش بازداشت می‌شود و چند روز بعد، روزنامه‌ها با حیرت خبر بازداشت او را منتشر می‌کنند.

عالی
چگونه تیمورتاش توانست دربار جدید رضاشاه را مدیریت کند و چه نقشی در دستگاه سلطنت پهلوی داشت؟

تیمورتاش توانست دربار جدید رضاشاه را به خوبی مدیریت کند، یک دربار منظم و درست‌و‌رسمون با تشریفات مشخص. اما نقش تیمورتاش فقط ادارهٔ تشریفات دربار نبود؛ او عملاً دست‌راست رضاشاه شده بود؛ هرکه می‌خواست شاه را ببیند باید اول از فیلتر تیمورتاش عبور می‌کرد؛ حتی سفارت‌خانه‌های خارجی هم می‌دانستند که برای دسترسی به شاه ایران راهی به جز مراجعه به وزیر دربار ندارند. رضاشاه حتی یک‌بار صریحاً گفته بود که حرف تیمورتاش حرف من است. تیمورتاش برخلاف وزیران دربار دوره‌های قبل، در جلسات هیئت دولت هم شرکت می‌کرد و بعضی وقت‌ها هم از طرف رضاشاه، در بحث‌ها دخالت می‌کرد و تصمیم می‌گرفت.

عالی
چرا تیمورتاش از قدرت سقوط کرد و چه نظریه‌هایی درباره علت آن وجود دارد؟

هنوز هم که هنوزه روایت‌ها و نظریه‌های متفاوتی درباره‌ی علت سقوط غیرمنتظره تیمورتاش از قدرت و پشت شدنش مطرح است، که البته بیشترشان حول موضوع نفت و جاسوسی می‌گردد. بعضی‌ها می‌گویند جاسوس انگلیسی‌ها بوده، و برخی می‌گویند روس‌ها بوده‌اند. جاسوس انگلیسی‌ها بوده و این روزها بودند که فهمیدند تیمورتاش جاسوسی می‌کند و گزارشش را دادند به رضا شاه... این داستان‌ها هیچ‌وقت هیچ‌کدام اثبات نشد و احتمالا علت سقوط تیمورتاش هم مثل خیلی از نزدیک‌های رضا شاه همان داستان کلاسیک سوءظن پادشاه به نزدیک‌ترین و قدرتمندترین یارانش است. همان ترسی که باعث می‌شود حاکم به این فکر بیفتد که شاید یکی از نزدیکانش بخواهد روزی قدرت را از او بگیرد، و وقتی چنین سوءظنی شکل بگیرد، دیگر کار تمام است، طرف یا مثل تیمورتاش از صحنه حذف می‌شود...

عالی
چگونه نقش تیمورتاش و علی‌اکبر داور در دوره رضا شاه به سرنوشت آن‌ها در نظام سرکوب منجر شد؟

تیمورتاش که از آدم‌های دیگر دور و بر رضا شاه، خیلی آدم باهوش، آدم تحصیل‌کرده، مسلط به چند تا زبان، خیلی وارد به بازی‌های سیاسی، اسمش وزیر دربار رضا شاه است، ولی مشهور به اینکه نفر دوم امریکت خود رضا شاه است... سرنوشتش چه می‌شود؟ مرگ مشکوک در زندان. علی‌اکبر داور یک دیگر از آدم‌های بسیار مؤثر دور و بر رضا شاه... وقتی رضا شاه با او غضب شد، از ترس اینکه به سرنوشت تیمورتاش و بقیه دچار نشود، رفت شب خانه تریا کریخت و الکل هم زد و سرکشید و خوابید دیگر بلند نشد.

بازخورد