
خداحافظ آفریقا - اپیزود شماره ده
دانستنیهای این اپیزود ۱۳
روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.
طبق مطالعات دانشمندان توی بیست و یک معتقد هستند که نخستین اهلیسازی در حوالی بیست و سه هزار سال پیش توی سیبری رخ داده
دو تا سناریو وجود داشته برای اینکه چطور گرگ تبدیل به سگ شد. یه سناریو این بوده که تا مدتی پیش بیشتر روی این متمرکز بودند که شکارچیان انسان هوشمند هوشمند رفتند بیرون و توله گرگهایی را پیدا کردند که حالا مادرشان به هر دلیلی مرده یا نبوده و اینا را آوردند تو پایگاه
شواهد ژنتیکی و شواهد باستانشناسی که ما برای اولین اهلیسازیهای گرگ داریم، که منجر به سگ شده شاید خیلی با هم منطبق نباشند، شواهد ژنتیکی ما را میبرد به هول و هوش بیست و سه هزار سال پیش توی سیبری
مهمترین فایدهای که داشته این بوده که از بقای شکارهای که انسانها میکردند استفاده میکردند و اینا را میخوردند
ما دنبال آثار هنری میگردیم. موجودی که آثار هنری خلق میکند، قطعاً دارای انقلاب شناختی بوده و قطعاً دارای تفکر نمادپردازانه بوده.
مهمترین ویژگی فیزیولوژیکی که گرگها دارند تبعیت هست و فرمانبرداری در دستهی خودشان.
ما توی هنرها مثلاً میبینیم که ساخت پیکرکها آغاز میشود. مربوط به همین انسان هوشمنده هوشمند هستش.
اینها عموماً همشون در انتهای دالانهای غارهای تنگ و تاریک کشیده شدند.
این نقاشیها به سبک نترولیستیک کشیده شدهاند از حیواناتی که پیرامون اینها وجود داشتند.
به نوعی ادای دین به آن حیوانات و اجازه گرفتن ازشان بوده که بیان شکارشان بکنند.
مهمترین تمایزی که انسان هوشمند را از بقیهی انسانهای قبل از خودش جدا میکرده، و آن چیزی بود به نام انقلاب شناختی. اگر بخواهیم انقلاب شناختی را توضیح بدهیم در مدل سختافزاری، یعنی که چه اتفاقی در مغز رخ داده، کار خیلی سختی است... وقتی میگوییم این انسان دچار انقلاب شناختی بوده یعنی چه یا انقلاب شناختی در او رخ داده یعنی چه. در نئاندرتالها در موردش کمی صحبت کردیم، یعنی که گروههای انسانی بودند که میتوانستند این پرسش را از خودشان بپرسند که من کی هستم، اینجا کجاست؟ و چرا من اینجا هستم. این سه پرسش را تنها موجودی میتواند از خودش بپرسد که مغزش دارای حداقل پیچیدگیهایی باشد که به او اجازه بدهد این پرسشها را مطرح کند. ما میدانیم حیوانات دیگر، یعنی نزدیکترین حیوانی که به ما است شامپانزهها یا بنوبوها، که بالای ۹۸ درصد قرابت ژنتیکی با ما دارند، قادر به پرسیدن این پرسش نیستند. و ما تنها موجود روی کره زمین هستیم که این پرسش را از خودمان انجام میدهیم: من کیام؟ اینجا کجاست؟ و من از کجا آمدهام؟
طبیعت خیلی قشنگ حلش میکند و آن آنزیمهایی هست در معدهی سگ که میتواند استخوان را هضم بکند، بخشی از غذا که ما نمیخوریم. بنابراین ما این رقابت غذایمان را با آنها تقلیل دادیم.
یک انسان است که سر شیر دارد. سازندهی این پیکرک هرگز چنین موجودی را از نزدیک ندیده بوده چون ما هرگز انسانی سر شیر داشته باشیم را ندیدهایم. موجودی تلفیقی درست کرده، موجودی که خیالی است و فقط در ذهن او میتوانسته درست شود. این کاملاً به ما نشان میدهد که سازندش ذهن خلاق و نمادپردازی داشته است.
بخشها ۱۱
خلاصه
این قسمت با مرور شش موج خروج انسانریختها از آفریقا آغاز میشود: موجی احتمالی پیش از انسان راستقامت که هنوز بر سر آن اجماع نیست، دو موج انسان راستقامت که دومی با تبردستیهای آشولی شناخته میشود، موج انسان هایدلبرگ، نخستین خروج انسان هوشمند و سرانجام خروج انسان هوشمند هوشمند، یعنی اجداد مستقیم انسان امروز، حدود پنجاه تا هفتاد هزار سال پیش. راوی تفاوت این دو گونه را، افزون بر تغییرات جمجمه و کاهش حجم مغز، در انقلاب شناختی میداند؛ توانایی پرسیدن «من کیستم» و «از کجا آمدهام»، نمادپردازی و زبان استعاری. پیامدهای این تحول شامل همکاری گروهی بهتر، نیزههای پرتابی، تیر و کمان و زهر، گروههای پنجاه تا صد نفره، داد و ستد ابزار سنگی در فواصل چند صد کیلومتری و رژیم غذایی متنوعتر از نئاندرتالهاست. مهمترین «دستاورد» به گفتهٔ راوی، دوستی با گرگ خاکستری پلیستوسن و تبدیل آن به سگ است؛ کتاب «بقای دوستانهترین» برای این موضوع معرفی و دو سناریوی اهلی شدن گرگ مقایسه میشود. جبران ضعف بویایی و شنوایی انسان، محافظت و فرمانبرداری گرگ از سردسته از دلایل موفقیت این همنشینی شمرده میشود. در پایان، پیکرک شیرمرد غار اشتادل، نقاشیهای انتهای غارها، فرضیهٔ نقش هایپوکسیا در توهم نقاشان و باور به آنیمیسم بررسی میشود.
- راوی از شش موج گسترش انسانریختها از آفریقا سخن میگوید که نخستین آن هنوز محل اجماع نیست.
- انسان هوشمند هوشمند حدود پنجاه تا هفتاد هزار سال پیش آفریقا را ترک کرد و اجداد مستقیم انسان امروز است.
- انقلاب شناختی توانایی پرسش از هستی، نمادپردازی و زبان استعاری را برای انسان هوشمند فراهم کرد.
- رژیم غذایی متنوع انسان هوشمند، از قارچ تا ماهی و صدف، تابآوری او را بیش از نئاندرتالها کرد.
- اهلی شدن گرگ خاکستری نخستین اهلیسازی تاریخ است و شواهد ژنتیکی آن را به سیبری میبرد.
- فرمانبرداری گرگ از سردستهٔ گله و جبران ضعف بویایی انسان، این همنشینی را موفق کرد.
- پیکرک شیرمرد غار اشتادل و نقاشیهای انتهای غارها نشانهٔ تفکر نمادین و احتمالاً باور به آنیمیسم است.
- متیو توچری
- نیچر
- بقای دوستانهترین
- سیبری
- تنگه برینگ
- غار اشتادل
- لاسکو
- آلتامیرا
دربارهٔ این اپیزود
این اپیزود ماجرای انسان هوشمند هوشمند و دوستی سرنوستساز با گرگهاست.
با حضور دکتر حامد وحدتینسب، انساندیرینشناس
تهیهکننده: سیاوش صفاریانپور
تدوین: احسان مهرجو
گرافیک: خورشید آزادی
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.
Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.
See omnystudio.com/listener for privacy information.