پرش به محتوای اصلی

خداحافظ آفریقا

خداحافظ آفریقا - اپیزود شماره هشت

۲۴ دقیقه۲۶ خرداد ۱۴۰۲۳ دانستنی

دانستنی‌های این اپیزود ۳

روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.

عالی

نتیجه‌ی استخراج ژنومی این نمونه در سال 2009 منتشر می‌شود در نیچر.

بخش‌ها ۸

خلاصه

این قسمت به انسان دنیسوا می‌پردازد، گونه‌ای که در کنار نئاندرتال‌ها و انسان هوشمند می‌زیست و تصویر دگرگشت خطی انسان را به درختی پرشاخه بدل کرده است. دنیسواها حدود ۳۰۰ تا ۴۰ هزار سال پیش در آسیای مرکزی، جنوب و جنوب شرق آسیا زندگی می‌کردند و خویشاوند نزدیک نئاندرتال‌ها بودند. نخستین شاهد، بند انگشت دختری از غار دنیسوا در جنوب سیبری بود که ژنوم میتوکندریایی آن در سال ۲۰۰۹ در نیچر منتشر شد؛ این نخستین بار بود که یک نوع انسان پیش از یافتن فسیل کامل، از روی ژن شناسایی شد. استخراج کامل ژنوم نشان داد مردمان اقیانوسیه و جنوب شرق آسیا تا پنج درصد ژن دنیسوایی دارند. تیم تام هایام با روش زومز ۱۳۵ هزار خرده‌استخوان را بررسی کرد و فردی را یافت که پدرش دنیسوا و مادرش نئاندرتال بود؛ یک هیبرید واقعی. استخراج دی‌ان‌ای از رسوبات غار نشان داد این غار به‌تناوب در اختیار دنیسواها، نئاندرتال‌ها و انسان هوشمند بوده است. آرواره‌ای از غار بایشیا در تبت، آرواره‌ای از نزدیکی تایوان و دندانی از لائوس نیز به دنیسوا نسبت داده شد. دنیسوا از ارتفاعات تبت تا مناطق استوایی زیسته و به نوعی نئاندرتال آسیایی توصیف می‌شود. به احتمال حضور دنیسواها در ایران و برنامه‌ی به‌کارگیری زومز در کاوش‌های آینده نیز اشاره می‌شود. در پایان، احتمال تعلق برخی جمجمه‌های منسوب به انسان راست‌قامت در جنوب شرق آسیا به دنیسوا مطرح می‌شود.

  • دنیسواها هم‌زمان با نئاندرتال‌ها در آسیای مرکزی و جنوب شرق آسیا می‌زیستند و خویشاوند نزدیک آنان بودند.
  • ژنوم بند انگشت غار دنیسوا نخستین بار نوعی انسان را پیش از یافتن فسیل کامل شناسایی کرد.
  • مردمان اقیانوسیه و جنوب شرق آسیا تا پنج درصد ژن به‌جامانده از دنیسواها دارند.
  • روش زومز در میان خرده‌استخوان‌ها فردی با پدر دنیسوا و مادر نئاندرتال را آشکار کرد.
  • دی‌ان‌ای رسوبات غار نشان داد دنیسواها، نئاندرتال‌ها و انسان هوشمند به‌تناوب از این غار استفاده کرده‌اند.
  • آرواره‌ی غار بایشیا در تبت که سال‌ها در صومعه نگهداری می‌شد، به انسان دنیسوا تعلق داشت.
  • برخی جمجمه‌های منسوب به انسان راست‌قامت در جنوب شرق آسیا شاید متعلق به دنیسوا باشند.
  • غار دنیسوا
  • سیبری
  • مکس پلانک
  • سوانت پابو
  • نیچر
  • تام هایام
  • دانشگاه آکسفورد
  • بایشیا
  • تبت
  • تایوان
  • لائوس
  • اوژن دوبوا

دربارهٔ این اپیزود

گونه‌های مختلفی از انسان‌ در کنار ما و نئاندرتال‌ها می‌زیستند! انسان “دنیسووا” که بود؟ چه شواهدی از حضور همزمان آنها با ما وجود دارد؟ انسان هیبریدی چگونه انسانی است؟ دانش و فناوری ژنتیک از اسرار انسان در مسیر خروج ازآفریقا و پراکنده شدن در سراسر زمین پرده برمی‌دارد! دکتر حامد ‌وحدتی‌نسب، دیرین‌انسان‌شناس در این اپیزود خداحافظ آفریقا از این رمزگشایی می‌گوید.


تهیه کننده : سیاوش صفاریان‌پور

ندوین :احسان مهرجو

گرافیک : خورشید آزادی


Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.


Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

بازخورد