
خداحافظ آفریقا- اپیزود شماره شش
دانستنیهای این اپیزود ۵
روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.
انسان هوشمند کیست و چه ویژگیهایی دارد؟ انسان هوشمند انسانی است که واقعاً شکل من و شما بوده با تفاوتهای خیلی کمتر، همزمان با نیندرتالها در آفریقا بیشتر زندگی میکرده و کمی در اروپای شرقی و خاور میانه. این انسان کی بوده؟ از کجا اومده؟ چه بر سرش آمد؟ چه رابطهای با انسان نندرتال داشت؟ و بعد انسان هوشمند چگونه ظاهر شد؟
میشود با شروع عصر دیگری که ما بهش میگوییم عصر انسان هوشمند هوشمند، که قبل از اینکه بخواهیم به انسان هوشمند هوشمند که خود ما هستیم بپردازیم، باید در مورد خود انسان هوشمند صحبت بکنیم، که انسانی که واقعاً شکل من و شما بوده با تفاوتهای خیلی کمتر، همزمان با نیندرتالها در آفریقا بیشتر زد. در آفریقا بیشتر زندگی میکرده و کمی در اروپای شرقی و خاور میانه. این انسان کی بوده؟ از کجا اومده؟ چه بر سرش آمد؟ چه رابطهای با انسان نندرتال داشت؟ و بعد انسان هوشمنده و هوشمند چگونه ظاهر شد؟ در انتحاد شد این سوال خیلی جالب باشه که از خودمون بپرسیم که سهم ما انسانهای هوشمند و هوشمند در انقراض انسان نندرتال چی بوده؟ انسان نندرتال چی بوده؟ آیا ما مسیول انقراض پسرموهای نزدیکمون بودیم؟ پاسخش هم بله و هم خیر هستش، که در اپیزود بعدی بهش خواهیم پرداخت؟
شواهد دیگری هم هست. شواهد دیگر از روی بدن خود نئاندرتالها است. قبلاً هم گفتم نئاندرتالها عموماً آثار شکستگی و جوشخوردگی روی استخوانهای ترقوه، کتف و بازوهایشان مشاهده میشود، و باز هم اینها همبستگی معناداری دارد با نحوه شکار کردنشان. دستهی سومی از شواهد که این نوع را تأیید میکند که نوع شکار ضربه از فاصلهی نزدیک بوده، آثار و حفراتی است که روی استخوان جانوران به دست آمده... نوع سوراخی که در آن ایجاد شده با نوع سوراخی که یک حرکت پرتابی میتواند ایجاد کند کاملاً متفاوت بوده، کاملاً نشان میداد که این مربوط است به یک ضربهی سخت از فاصلهی نزدیک.
این تدفینی که شما دارید از نئاندرتالها میبینید، نشاندهندهی افرادی است که به مرگ واقف شدند. برای آن شخص متوفی گوشت حیوان گذاشتند، ابزار سنگی برایش گذاشتند، میتوانیم اینگونه استنباط کنیم که شخص را صد در صد تمامشده در نظر نمیگرفتند، مثل اینکه قرار بوده که آن از این ابزارها جای دیگری استفاده کند، قرار غذا بخورد، گوشت حیوانات توشهی سفرش است. به نظر میآید این اندیشه درشان شکلگرفته بوده که این صد در صد تمام نشده، ما هرگز نمیتوانیم بفهمیم که توی ذهنشان چه انگارهای از جهان دیگری داشتند، خب این کار غیرممکن است با توجه به مدارک سنگوارهای و ژنتیکی که ما داریم، اما از روی تدفینهایشان متوجه میشویم که به نظر میآید فرد تمامشده نبوده و قرار است به یک سفر برود.
چرا بهش میگفتند نئاندرتال؟ من فقط مثل یک تیزر یادآوری میخواهم بکنم به خاطر اینکه در درهٔ نئندر کشف شده بود. نئندر در آلمانی یعنی نئاندرتال، و ما هم میگوییم نئاندرتال.
بخشها ۱۱
خلاصه
این قسمت پس از وقفهای چندماهه، بحث انسان نئاندرتال را ادامه میدهد. پیدایش نئاندرتالها بین ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار سال پیش و آخرین بقایایشان حدود ۳۵ تا ۴۰ هزار سال پیش دانسته میشود؛ از جبلالطارق در غرب تا ازبکستان و آسیای مرکزی در شرق. آنها در دستههای کوچک خویشاوند با شکار، گردآوری و لاشهخواری زندگی میکردند و دستافزارهای سنگیشان امضای خاص خود را داشت. شواهد مدلسازی سرپیکانها، شکستگیهای جوشخورده در استخوانهای شانه و بازو و شکل حفرههای روی استخوان جانوران نشان میدهد که نئاندرتالها بیشتر با ضربهٔ نیزه از فاصلهٔ نزدیک شکار میکردند و در کار تیمی زبردست بودند. برای پرسش سخن گفتن نئاندرتالها چند دسته استدلال آورده میشود: قیاس با توان آوایی شامپانزهها، نیاز به همکاری برای بقا، وجود نواحی مغزی مرتبط با گفتار و شواهد ژنتیکی. سپس تدفین آگاهانه، که نخستین نمونههایش به نئاندرتالها نسبت داده میشود، نشانهٔ مرگآگاهی معرفی میشود؛ گذاشتن گوشت و ابزار کنار متوفی حاکی از تصور ادامهٔ سفر پس از مرگ است. به نقش هورمونها و فرهنگ در کاستن از درد این آگاهی اشاره میشود. قدرت انتزاع نئاندرتالها به دلیل بخش پیشپیشانی کوچکتر احتمالاً کمتر از انسان هوشمند بوده و آثار هنری اندکی از آنها مانده است. در پایان تأکید میشود که نئاندرتالها در گسترهٔ وسیع خود از نظر ظاهر و زبان متنوع بودهاند.
- نئاندرتالها از حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار سال پیش تا حدود ۳۵ تا ۴۰ هزار سال پیش از اروپا تا آسیای مرکزی زیستند.
- معیشت آنها شکار، گردآوری و لاشهخواری در دستههای کوچک خویشاوند بود و ابزارهای سنگیشان قابل شناسایی است.
- شواهد سرپیکانها، آسیبهای استخوانی و حفرههای استخوان جانوران نشاندهندهٔ شکار با ضربهٔ نیزه از فاصلهٔ نزدیک است.
- توان آوایی شامپانزهها، نواحی مغزی و شواهد ژنتیکی برای اثبات توانایی سخن گفتن نئاندرتالها به کار میرود.
- تدفین آگاهانه همراه با گوشت و ابزار، نشانهٔ مرگآگاهی و تصور ادامهٔ زندگی پس از مرگ دانسته میشود.
- بخش پیشپیشانی کوچکتر نئاندرتالها توضیح میدهد چرا آثار هنری و نقاشی اندکی از آنها مانده است.
- نئاندرتالهای مناطق گوناگون احتمالاً ظاهر و زبانهای متفاوتی داشتند و یکدست نبودند.
- جبلالطارق
- ازبکستان
- آسیای مرکزی
- اسپانیا
- غار شانیدر
دربارهٔ این اپیزود
در ادامه ادیسهی انسان در هجرت از آفریقا و پراکنده شدن در جایجای زمین، همراه با دکتر حامد وحدتینسب انسان دیرینشناس، به #نئاندرتالها میرسیم.
ماجرای حضور یکصد و پنجاه هزار ساله آنها در زمین و همزمانی مجاورت اجداد ما با آنها و این حقیقت مهم که آنها تمام نشدهاند، رد نئاندرتالها در ساختار ژنی ما باقیست.
تهیهکننده: سیاوش صفاریانپور
تدوین: احسان مهرجو
گرافیک: خورشید آزادی
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.
Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.
See omnystudio.com/listener for privacy information.