پرش به محتوای اصلی

خداحافظ آفریقا

خداحافظ آفریقا - اپیزود شماره پنج

۳۳ دقیقه۱۹ شهریور ۱۴۰۱۱۶ دانستنی

دانستنی‌های این اپیزود ۱۶

روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.

عالی

حفره‌ی بینی خیلی بزرگ و برجسته‌ای داشتند. و این هم ما فکر می‌کنیم سازگاری با آب و هوای سرده، یعنی هوای سرده بیرون را می‌کشیده به داخل، توی حفره‌ی بینیش گرم می‌کرده و بعد وارد ریه‌های می‌شده که حجمی ریه‌هایش هم بیشتر بوده.

بخش‌ها ۱۲

خلاصه

این قسمت با تکمیل بحث انسان هایدلبرگ آغاز می‌شود: از این انسان جمجمه‌های بسیاری اما استخوان‌های اندامی اندکی به دست آمده که نشان می‌دهد هم‌قد انسان امروزی و بسیار عضلانی بوده است. استخراج دی‌ان‌ای از استخوان‌های هایدلبرگ در اسپانیا، که به گفتهٔ مهمان با گذر زمان مانند ریلی پوسیده تکه‌تکه می‌شود، نشان داد جدایی نئاندرتال و انسان هوشمند بسیار زودتر از تصور پیشین، میان هفتصد هزار تا پانصد هزار سال پیش، رخ داده و هایدلبرگ نمی‌تواند جد مشترک آنها باشد. بخش اصلی به داستان کشف نئاندرتال می‌پردازد. در سال هزار و هشتصد و پنجاه و شش کارگران معدن آهک در درهٔ نیندر نزدیک دوسلدورف استخوان‌هایی یافتند که معلمی به نام کارل فولرت آنها را انسانی تشخیص داد و با هرمان شاف‌هاوزن بررسی کرد. دانشمندان آن روزگار، بی‌آنکه به وجود انسانی دیگر بیندیشند، شکل استخوان‌ها را به بیماری راشیتیسم یا قبایل ژرمانیک نسبت دادند؛ تفسیری که مهمان آن را نمونهٔ اثر نگاه نژادپرستانه می‌داند. هاکسلی شباهت این نمونه با جمجمه‌های بلژیک و جبل‌الطارق را دید و ویلیام کینگ نخستین بار آنها را نوع دیگری از انسان دانست. داروین نیز جمجمهٔ جبل‌الطارق را دید اما آن را نشناخت. در پایان ویژگی‌های بدنی نئاندرتال‌ها مرور می‌شود: قد کوتاه‌تر، مغز بزرگ‌تر، ریه و حفرهٔ بینی بزرگ برای سازگاری با سرما، و شکستگی‌های فراوان استخوان که از شکار از فاصلهٔ نزدیک حکایت دارد.

  • از انسان هایدلبرگ استخوان اندامی اندکی مانده، اما همین شواهد نشان می‌دهد هم‌قد ما و بسیار عضلانی بوده است.
  • استخراج ژن از هایدلبرگ‌ها نشان داد نئاندرتال و انسان هوشمند میان هفتصد هزار تا پانصد هزار سال پیش جدا شدند.
  • نخستین نئاندرتال در سال هزار و هشتصد و پنجاه و شش در معدن آهکی در درهٔ نیندر نزدیک دوسلدورف پیدا شد.
  • دانشمندان نخست شکل استخوان‌ها را به راشیتیسم، سردرد یا قبایل ژرمانیک نسبت دادند و احتمال وجود انسانی دیگر را در نظر نگرفتند.
  • هاکسلی شباهت نمونه‌های بلژیک و جبل‌الطارق را دید و ویلیام کینگ آنها را نوع دیگری از انسان معرفی کرد.
  • داروین جمجمهٔ نئاندرتال جبل‌الطارق را در دست گرفت اما متوجه اهمیت آن نشد.
  • نئاندرتال‌ها مغزی بزرگ‌تر، ریهٔ پرحجم و بینی بزرگ داشتند و شکستگی‌های فراوانشان از شکار از فاصلهٔ نزدیک حکایت دارد.
  • داروین
  • اسپانیا
  • موزهٔ تاریخ طبیعی لندن
  • دوسلدورف
  • کارل فولرت
  • دانشگاه بن
  • هرمان شاف‌هاوزن
  • هاکسلی
  • ویلیام کینگ
  • بلژیک
  • جبل‌الطارق
  • عصر یخبندان

دربارهٔ این اپیزود

در مسیر سفر انسان از آفریقا و پراکنده شدن در فراسوی این قاره به نئاندرتال‌ها می‌رسیم و داستان #داروین که چهره به چهره با این گونه‌ی انسان شد ولی پی نبرد که این جمجمه‌ی منحصربفرد متعلق به یک #نئاندرتال است.

اسماعیل میرفخرایی در گفت‌وگو با دکتر حامد وحدتی‌نسب قدم به قدم این مسیر را روایت می‌کنند.


تهیه‌کننده: سیاوش صفاریان‌پور

تدوین: احسان مهرجو

گفتار تیتراژ آغاز: نرگس فیض‌بخش

گرافیک: خورشید آزادی


Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.


Hosted by Simplecast, an AdsWizz company. See pcm.adswizz.com for information about our collection and use of personal data for advertising.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

بازخورد