
خداحافظ آفریقا - قسمت سوم
دانستنیهای این اپیزود ۱۱
روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.
حالم مویوس یک نژادپرست شناخته شده بود و معتقد بود که سیاهها باید از سفیدپوستان جدا باشند و همچنین ادعا میکرد که نژاد سفید برتر از نژاد سیاه است.
رفتارهای فردی ممکن است به خودخواهی و بدجنسی منجر شوند، در حالی که رفتارهای اجتماعی نیازمند گذشت از خودخواهیها و همکاری با دیگران برای زندگی در جامعه است.
انسانها از بدجنسی خود احساس دلخوری میکنند زیرا این رفتارها معمولاً به تضاد منافع فردی و اجتماعی منجر میشود و موجب آسیب به روابط اجتماعی میگردد.
اجداد ما نقش مهمی در شکلگیری رفتارهای بدجنسی دارند زیرا بسیاری از آنها از موانع زیستمحیطی عبور کرده و به بقای خود و زاد و ولد بیشتر دست یافتهاند.
انسانها در مواجهه با منابع محدود به خودخواهی روی میآورند زیرا احساس میکنند که برای بقا و تأمین نیازهای خود باید از منابع موجود به بهترین نحو استفاده کنند.
خودخواهی رمز بقای انسانها بوده و در کانتکس اجتماعی و گروهی معنای دیگری پیدا میکند که نشاندهنده نیاز انسان به همکاری و ارتباط با دیگران است.
انسان راستقامت در نقاط مختلف دنیا پخش شده و به آسیای جنوب شرقی نیز رسیده است که شواهدی از آن وجود دارد.
شواهدی از انسان راستقامت به شکل سنگوارهها در دور و بر ایران پیدا شده، اما خود ایران شواهدی از آن ندارد.
ابزار سنگی، بهویژه تبردستیهای قطرعشی شکل، از نواحی مختلف ایران مانند زاگرس و گیلان به دست آمده است.
بومیان استرالیا و آمریکای شمالی کاملاً متفاوتند و بهطور مستقل و در زمانهای مختلف به آنجا وارد شدهاند.
اولین انسانها حدود شصت هزار سال پیش به استرالیا رسیدند و اجداد آنها با اجداد ما مرتبط هستند.
بخشها ۱۵
خلاصه
گفتوگو با این پرسش آغاز میشود که چرا منشأ انسان آفریقا دانسته میشود، در حالی که در قرن نوزدهم ارنست هکل جنوب شرق آسیا را خاستگاه انسان میپنداشت و داروین آفریقا را حدس زده بود. پاسخ، قدمت بیشتر سنگوارههای آفریقایی است که با روش آرگون پوتاسیوم و سنسنجی خاکستر آتشفشانی به دست آمده، نه کربن چهارده که حدود چهل هزار سال بیشتر کارایی ندارد. سپس داستان پزشکی هلندی روایت میشود که در جاوه کاسهٔ سر و استخوان رانی یافت و آن را حلقهٔ مفقودهٔ میان میمون و انسان خواند، اما با مخالفت جامعهٔ علمی روبهرو شد. کشف غار ژوکودیان از راه «دندان اژدها» در عطاریهای چین، گم شدن جمجمهٔ مرد پکن در جنگ جهانی دوم و یافتههای خانوادهٔ لیکی در آفریقا نیز بازگو میشود. جمجمههای دیمانیسی در گرجستان و نمونههای ایتالیا پرسش چگونگی گسترش این انسان را پیش میکشند. پاسخ، جابهجایی چند کیلومتری در هر نسل در پی جانوران و رشد جمعیت است، در زمانی که خلیج فارس و تنگهٔ هرمز وجود نداشتند. نبود تبردستی آشولی در شرق آسیا که روزی با نگاهی نژادپرستانه توضیح داده میشد، با وابستگی مردم آن منطقه به بامبو تبیین میشود. در پایان، بحث به خودخواهی و مبادلهٔ غیرپایاپای در جوامع شکارچی و یافتهشدن تبردستیهای آشولی در زاگرس و جیرفت میرسد.
- قدیمیترین سنگوارههای انسان در آفریقا یافته شدهاند و از همین رو از خروج انسان از آفریقا سخن گفته میشود.
- سن سنگوارههای میلیونی با روش آرگون پوتاسیوم و از راه خاکستر آتشفشانی کنار آنها تعیین میشود.
- نخستین انسان راستقامت در جاوهٔ اندونزی کشف شد و جامعهٔ علمی آن زمان کاشفش را نپذیرفت.
- غار ژوکودیان از طریق دندانهایی که در عطاریهای چین به نام دندان اژدها فروخته میشد شناسایی شد.
- جمجمههای دیمانیسی در گرجستان نشان میدهند این انسانها به کوههای قفقاز هم رسیده بودند.
- نبود تبردستی آشولی در شرق آسیا به استفاده از بامبو مربوط است، نه به توان ذهنی ساکنان آن.
- تبردستیهای آشولی در زاگرس، حاشیهٔ خلیج فارس و کوهپایههای جیرفت حضور انسان راستقامت در ایران را نشان میدهند.
- ارنست هکل
- داروین
- جاوه
- اندونزی
- غار ژوکودیان
- دیویدسون بلیک
- لوییز لیکی
- دیمانیسی
- گرجستان
- دانشگاه هاروارد
- زاگرس
- جیرفت
دربارهٔ این اپیزود
در اپیزود شماره سه خداحافظ آفریقا به هومو ارگاستر و هومو ارکتوس میرسیم و ماجرای کشف تاریخساز اوژن دوبوآ ! او ادعا کرد حلقه مفقود بین میمون و انسان امروزی را پیدا کرده است. گرچه دوبوا ابتدا با مخالفت جامعه علمی زمان خود روبهرو شد اما مطالعات او دروازه مکاشفات بعدی را گشود. در مسیر خروج انسان از آفریقا، از اندونزی به غار اژدها در چین میرسیم و جمجمه مرد پکنی که در میانه جنگ جهانی ناپدید شد. ولی آن هم پردهای دیگر از مسیر انسان راست قامت کنار زد!
اسماعیل میرفخرایی، ژورنالیست پرسابقه رادیو و تلویزیون و حامد وحدتینسب، دانشمند دیرینه انسانشناس قدم به قدم ما را در مسیر خروج انسان از آفریقا پیش میبرند.
تهیه کننده: سیاوش صفاریانپور
تدوین: احسان مهرجو
گرافیک: خورشید آزادی
See omnystudio.com/listener for privacy information.