
همه مردان شاه ( قسمت پایانی )
دانستنیهای این اپیزود ۳
روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.
میدلتون وزیر مختار بریتانیا، حوادث را اینطور تحلیل کرد که انگار تو این قیام، بخش نسبتاً چشمگیری از افسران ارتش خیلی به مصدق وفاداری نشان ندادند و در آینده میشود روی آنها حساب کرد. اما خب آنها باید از سمت یه فرماندهی مورد اعتماد سازماندهی بشن که پیشنهاد میدلتون وزیرمختار بریتانیا، سرلشکر فضلالله زاهدی بود. زاهدی برای بریتانیا ایدهآلترین آدم نبود اما از انتخابهای دیگه بهتر بود. نیویورک تایمز زاهدی را یک جیگولو با میل وافری به قمار و زنان زیبا توصیف کرده بود. اما با این حال، اون از هر شخص موجود دیگهای بهتر بود. مصدق از وزارت هم اخراجش کرده بود، اما اون هنوز ریاست کانون افسران بازنشسته را بر عهده داشت که بین این افسران کسایی بودند که، مصدق آنها را هم اخراج کرده بود و آنها هم منتظر تلافی بودند. پس این موقعیت شاخص، به همراه جسارت و بیرحمی که انگلیسیها در زاهدی میدیدند، باعث شد که انتخاب بریتانیا برای رهبری کودتا علیه مصدق، زاهدی باشد. انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در راه بود و ترومن خودش را برای انتخاب دوباره نامزد نکرده بود. علاوه بر این، نامزد جمهوریخواهها برای جانشینی ترومن، یعنی آقای آیزنهاور، مبارزات انتخابی خودش را بر مبنای یک برنامهی سیاسی شدیداً ضدکمونیستی پیش میبرد. وقتی خبر رسید آیزنهاور در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا پیروز شده، هیجان در کریدورهای قدرت لندن به اوج رسید و حالا آنها میتوانستند شبکهی قدرت خودشون در ایران را با آمریکاییها به اشتراک بگذارند. بریتانیا سالها، شبکهی قدرتمندی از مامورهی مخفی تو ایران تشکیل داده بود. چهرههای اصلی این شبکهی زیرزمینی، سه برادر با نام خانوادگی رشیدیان بودند. پدر این سه برادر از راه کشتیرانی، بانکداری و املاک، ثروت هنگفتی به هم زده بود و آنها خانوادگی گوش به فرمان بریتانیا بودند.
بنابراین در سی و یک آبان، کمتر از دو هفته بعد از انتخابات آمریکا، انگلیسیها نمایندهی خودشون را فرستادند به واشنگتن. زمانی که نمایندهی انگلیس به کشورش برگشت، دولت جدید آمریکا هرچند غیررسمی خودش را به انجام عملیات مخفی برای سرنگونی مصدق متعهد کرده بود و نامزدهای مورد نظر بریتانیا را هم در ایفای دو نقش کلیدی پذیرفته بود: تیمسار زاهدی به عنوان ناجی مورد نظر، و شخصی به نام کرمیت روزولت به عنوان فرماندهی عملیات CIA. قرار شد طرح به محض ورود آیزنهاور به کاخ سفید آماده بشود و برادران دالس در آمریکا که تنفر افراطی از کمونیستها داشتن، مامور شدند که رییسجمهور جدید آقای آیزنهاور را برای انجام کودتا در ایران قانع کنند. برادران دالس در تاریخ آمریکا منحصر به فرد بودند. یکیشون وزیر امور خارجه بود و آن یکی هم رییس سازمان CIA. در طول تاریخ آمریکا هیچوقت سابقه نداشت که دو تا برادر بخواند تمام سیاستهای خارجی آشکار و پنهان آمریکا را اداره کنند. مهمترین ماموریت آنها شد سرنگونی مصدق. آیزنهاور در بیست دیماه 1331 مراسم تحلیف ریاست جمهوریش را انجام داد و چند روز بعد لوی هندرسون، سفیر آمریکا در تهران، شروع به برقراری تماس با ایرانیایی کرد که فکر میکرد ممکن است به شرکت در طرح سرنگونی مصدق علاقمند باشد.
با این کارا، مصدق قشنگ خودش را خلع سلاح کرد و به قول مجلهی تایم که یه هفته بعد شرحی بر اتفاقات نوشت، این اقدامات اشتباه مرگباری از مصدق بود. شاه هیچ اطلاعی از اونچه که در ایران میگذشت نداشت. اون بعد از ورود به بغداد تاکید کرده بود که هیچ نقشی در کودتای نافرجام نداشته. صبح سهشنبه، شاه و ملکه ثریا، سوار یک هواپیمای شرکت هواپیمایی انگلیسی به روم پرواز کردند. تایمز لندن گزارش داد که هر دو، یعنی شاه و ملکه، هنگام خروج از فرودگاه، فرسوده، غمگین و دلواپس بودند. زمانی که یه گزارشگر آمریکایی از شاه پرسید که آیا اصلاً انتظار داری که دوباره به وطنت برگردی؟ شاه پاسخ داد و گفت که احتمالاً، اما نه در آیندهی نزدیک. همچنان که شاه در رم بود، روزولت سخت مشغول برگردوندن شاه بود. روز بعد یه روز تعیینکننده بود، روز بعد چهارشنبه بیست و هشتم مرداد بود، و روزولت در اون روز امید داشت که مسیر تاریخ ایران را تغییر بده. اگر همه چیز طبق برنامه پیش میرفت تا اواسط روز خیابونها پر میشد از تظاهرکنندههای پرشور طرفدار شاه. روزولت به کمک مامورهی ایرانی خودش تونست جمعیت زیادی را علیه مصدق به خیابونها بکشونه که تا دیروز در تسخیر طرفداری مصدق بود. اون روز بعد از اینکه روزولت ده هزار دلار برای کاشانی بستهبندی کرد و پیکهای خودشم راهی کرد، دیگه کار زیادی نداشت جز اینکه ببینه نقشه چطور اجرا میشود.
بخشها ۱۶
دربارهٔ این اپیزود
کتاب «همه مردان شاه» نوشتهی استیون کینزر، یکی از مهمترین و پرخوانندهترین آثار دربارهی تاریخ معاصر ایران و ماجرای کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ است. این کتاب روایتگر یکی از سرنوشتسازترین وقایع قرن بیستم در خاورمیانه است؛ زمانی که دولت ایالات متحده آمریکا و بریتانیا با همکاری یکدیگر، دولت قانونی دکتر محمد مصدق را سرنگون کردند و شاه را دوباره به قدرت بازگرداندند.
نویسنده در این کتاب نه تنها ماجرای کودتا را روایت میکند، بلکه به پیامدهای بلندمدت آن نیز میپردازد؛ از استبداد سلطنتی در ایران و شکلگیری انقلاب ۵۷ گرفته تا رشد احساسات ضدآمریکایی در منطقه.
------------------------------------
اسپانسر : حامی این قسمت صرافی پول نو - لینک ثبت نام
شما میتونید از طریق لینک زیر از ما حمایت کنید
حمایت مالی
------------------------------------
اینستاگرام رپاپ / سایت رپاپ
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.