
نوزدهم: باید دید و رشک برد؛ اولین مواجههی ایرانیان با اروپا (بخش دوم)
دانستنیهای این اپیزود ۲
روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.
اولین برخورد مردم پروس با شاه و همراهانش گویا در یه شهر کوچیک چندان متمدنانه نیست، آنها از دیدن ایرانیا تعجب کردند. زن و مرد الی غیر نهایه در دو طرف راه صف کشیده بودند. من سوار کالسکهی روبازی شده راندم. تنها در کالسکه، شهر غریب فرنگ، دو طرف راه جمعیت زن و مرد، بچهها دور کالسکه میدوند، میخندند، داد میزنند، یک هنگامهی غریبی بود. کوچهی طولانی طی شد، خانهها سهطبقه، چهار طبقه، اما کوچه تنگ و خانهها کثیف. بسیار به خجالت وارد شدیم به عمارت. وارد شدیم به عمارت دولتی قدیم این شهر که پانصد سال است ساختهاند. در عمارت پلهی زیادی بالا رفته وارد شدیم. عمارت بد کثیف کهنهای است. هر کس از شاهزادهها و عملهی خلوت و غیره آمدند گفتند که به ما میخندیدند و تقلید ما را درمیآوردند. آنقدر اهل شهر از ماها تعجب میکردند به عینهها مثل زرافه که تازه بیارند و کسی ندیده باشد چون هیچوقت اهل این شهر ایرانی ندیده بودند.
شاه از تلمبهچیان همون آتشنشانان در انگلیس میگه، اما در ضمن اون به نکتهی جالبی اشاره میکنه. اینکه اینا از یه طرف برای نجات جون انسان چنین اختراعاتی کردند، اما از طرف دیگر توپ و تفنگ میسازند و هر که از تعداد بیشتری آدم بکشه، افتخار بیشتری میگیرد. امروز صبح قبل از دیدن وزرا و غیره، تلمبهچیان انگلیس آمده، در جلو باغ عمارت آب پاشیدند و نردبانها گذاشتند به خیال اینکه عمارت مرتبه بالا آتش گرفته است، یه جورا این مانور بوده که جلوی شاه مانور دادند. به چابکی و جلدی تمام با نردبان رفتند بالا، مردم سوخته و نیمسوخته و سالم را پایین آوردند. بعضی را به دوش کشیده آوردند، بعضی را طناب به کمرشان بسته به زمین فرستادند. برای استخلاص مردم اختراع بسیار خوبی کردند. اما تعجب در این است از یک طرف این نوع اختراعات و اهتمامها برای استخلاص از مرگ انسان میکنند. از طرف دیگر در قورخانه و جبهخانهها و کارخانههای ولیچ انگلیس و کروپ آلمان، اختراعات تازه از توپ و تفنگ و گلوله و غیره برای زودتر و بیشتر کشتن و قتل کردن جنس انسان میکنند. و هر کس اختراعش بهتر و زودتر انسان را تلف میکند، افتخارها میکند و نشان میگیرد.
بخشها ۲۹
دربارهٔ این اپیزود
در این بخش به سراغ یکی از شگفتانگیزترین سفرنامههای دورهی قاجار میرویم: روایت ناصرالدینشاه قاجار از اولین سفرش به اروپا.
از تونل قطار تا مغازههای بزرگ پاریس، تماشاخانهها، رستورانهای شیک، زنان اروپایی و نظم و پاکیزگی خیابانها، ناصرالدینشاه، این شاه شرقی را در سفرش شگفتزده میکند.
این اپیزود، روایت سفر اولین پادشاه ایرانی است که به اروپا سفر کرد. روایتی از سفرنامهای که شاه در آن بسیاری از مشاهداتش را با دقت و وسواس ثبت کرد. با همان لحن همیشگی و گاه طنزآمیزش.
بخش اول:
میرزا ابوالحسن خان ایلچی، میرزا صالح شیرازی، رضاقلی میرزا، فرخ خان امینالدوله، حاجی سیاح، حاجی پیرزاده
بخش دوم:
ناصرالدین شاه قاجار
بخش سوم:
عمادالسلطنه، میرزا ابراهیم خان صحافباشی تهرانی
بخش چهارم:
مظفرالدین شاه قاجار، علی خان ظهیرالدوله، میرزا نصرالله خان ناصرالسلطنه
_____________________
تهیهکننده، سردبیر و راوی:
پژوهشگر و نویسنده:
طراحی لوگو و کاور:
با سپاس از:
_____________________
در کانال یوتیوب، ویدیوهایی متفاوت از پادکست اما مرتبط با موضوعات مورد علاقهی چنین شد خواهید دید.
_____________________
_____________________
منابع اصلی این روایت:
روزنامهی خاطرات ناصرالدین شاه قاجار (از شوال ۱۲۸۸ تا ذیحجهی ۱۲۹۰ ق. به انضمام سفرنامهی اول فرنگ)، به کوشش مجید عبدامین، انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با همکاری انتشارات سخن
پاریس از دور نمایان شد؛ پاریس به روایت مسافران دورهی قاجار، به کوشش علیاکبر شیروانی، نشر اطراف
آسمان لندن زیاده میبارد؛ لندن به روایت مسافران دورهی قاجار، به کوشش علیاکبر شیروانی، نشر اطراف
سفرنامهی ابراهیم صحافباشی تهرانی، به اهتمام محمد مشیری، شرکت مؤلفان و مترجمان ایران
سفرنامهی ناصری، ناصرالسلطنه میرزا نصرالله طباطبائی دیبا، تحقیق و تصحیح رسول جعفریان، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی
سفرنامهی حاج سیاح، به کوشش علی دهباشی، انتشارات سخن
_____________________
Musics:
Samen Op de Tractor - Naragonia
Wals Van Kortenberg - Het Brabants Volksorkest
La petite valse - André Rieu
European Union_ Ode an die Freude (Ode to Joy), _Praise to Joy…_ [arr. P. Breiner] - Ludwig van Beethoven
Les Indes galantes, RCT 44 _ Entrée IV_ Danse des sauvages - Jean-Philippe Rameau
The Prince Of Denmarks March (Trumpet Voluntary) - Various Artists
Music For The Royal Fireworks Suite - Various Artists
Le temps des cerises - Juliette Gréco
O'keefe's Slide_the Road To Lisdon Varne - Instrumental Irish & Celtic
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.