
پنجاه و شش - جسور و زیبا | تاریخ چرم
دانستنیهای این اپیزود ۳
روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.
حالا که ابزارهای مختلف داشتند درست میشدند، کمکم دنیا به سمتی رفته بود که دیگر لازم نبود همه، همهکار بکنند. هر کس میرفت یک کاری را یاد میگرفت و تخصصی انجامش میداد و بعد محصولش را در ازای محصول تخصصیِ یکی دیگر معاوضه میکرد. یکی کشاورزی یاد میگرفت و در آن خبره میشد، یکی میرفت ابزارسازی یاد میگرفت و در آن خبره میشد. بعد کشاورز میآمد گندمش را با خنجر ابزارساز معاوضه میکرد. اتفاق خیلی مهمی بود؛ تخصصی شدن کارها چیزی بود که تکنولوژی را در دنیای ما با سرعت خیلی زیادی رشد داد. و آدمی که چهار میلیون سال داشت کم و بیش یکسان زندگی میکرد، حالا یککم سرعت بیشتری گرفته بود مسیرش. از همین زمان که مفهوم تجارت کم و بیش شکل گرفت، پوست دباغیشده یا همان چرم اولیه، یکی از مهمترین محصولات تجاری بود. برای پوشاک استفاده میشد، برای سقف و سایبان استفاده میشد، به عنوان روکش محافظ استفاده میشد.
عصر برنز که تمام شد و وارد عصر آهن شدیم، کمکم ابزارهای بیشتری برای دباغی و چرمدوزی درست شدند، و انواع و اقسام خنجرها و شانهها و کاردکها وجود داشتند که برای تراشیدن لایههای رویی پوست استفاده میشدند. در این دوره کمکم روشهای اصولی دباغی شکل گرفتند و اولین اقدامات بشر برای دباغی به شکل شیمیایی اتفاق افتاد. اولین تمدنی که دباغی تانمحور انجام داد و چرم واقعی درست کرد، مصریها بودند. در واقع تا قبل از مصریها اصلاً دباغی به آن شکل وجود نداشت، چرم هم وجود نداشت؛ صرفاً پوست خشکشده و چربشده بود که استفاده میشد. مصریها بودند که پروسهی اصلی را شکل دادند. اول میآمدند پوست را در آهک و آب میگذاشتند که موهای روی پوست راحتتر کنده بشوند، بعد لایههای رویی پوست را میتراشیدند و بعد آن را در یک محلول تاندار که عصارهی چوب درخت بود میگذاشتند و باقی مراحل را جلو میبردند. البته چرم در مصر استفادهی پوشاکی چندانی نداشت، چون مصر خیلی گرم بود و آدمها لباسهای خنک و نخی را ترجیح میدادند؛ چرم بیشتر به عنوان زیورآلات طبقهی اشراف استفاده میشد، یا به عنوان افسار اسب.
یک اتفاق مهم که در اوایل قرون وسطی افتاد، این بود که کفشهای چند تکه درست شدند و مد شدند. تا قبل از آن، کفشهای چرمی یک تکه چرم بودند که لبههایشان سوراخسوراخ داشت و بندهای چرمی از آنها رد میشد؛ پا را روی این یک تکه چرم میگذاشتند و با بندهای چرمی از بالا میبستند. این میشد کفش. اما در قرون وسطی کفشهایی درست شد که از تکههای مختلف چرم درست شده بودند و شکل ثابتی داشتند، شبیه کفشهای امروزی ما. مخصوصاً چون هوای اروپا به خاطر تغییرات جوی خیلی سردتر شده بود، چرم هم گرم نگه میداشت، هم ضدآب بود، هم مقاومتش نسبتاً بالا بود. در نتیجه محبوبیتش کمی بالاتر رفت و بیشتر استفاده شد. در اواخر قرون وسطی، یک سری کفشهای چرمی مد شد که دیگر همه میپوشیدند: کفشهای چرمی نوکتیزی که نوکشان خیلی دراز بود و بعضاً یک پیچ هم به بالا میخورد. این کفشها خیلی محبوب بودند و در اروپای قرون وسطی همه میپوشیدندشان. اصلاً دراز بودن آن نوک کفش، نشاندهندهی کلاس اجتماعی آدمها بود؛ هرچه نوک کفش درازتر بود، طرف اشرافیتر به حساب میآمد.
بخشها ۱۳
دربارهٔ این اپیزود
گردآوری و روایت: ارشیا عطاری
تدوین: طنین خاکسا
موسیقی تیتراژ: مودی موسوی (اینستاگرام | توییتر)
طراح گرافیک: تارا نباتیان
اسپانسر: چرم مشهد