مظفرالدینشاه چرا و چند بار به اروپا سفر کرد و این سفرها چه پیامدی برای ایران داشت؟
پاسخ
مظفرالدینشاه قاجار در طول سلطنتش سه بار به اروپا سفر کرد که هر کدام ترکیبی از انگیزههای شخصی، درمانی و سیاسی داشت. سفر اول با هدف استفاده از آبهای معدنی اروپا برای درمان بیماری نقرس و درد مفاصل او انجام شد، اما برای شاه گشت و گذار هم داشت. سفر دوم و سوم هم عمدتاً با همین انگیزهها و برای فرار از بحرانهای داخلی، مثل قحطی و اعتراضات مردمی، صورت گرفت. این سفرها با وامهای سنگین از روسیه و انگلیس تامین میشد. از نظر سیاسی این سفرها قرار بود روابط ایران با قدرتهای اروپایی را بهبود بدهد، اما در عمل به افزایش وابستگی کشور منجر شد. مظفرالدینشاه اگرچه با نظامهای پارلمانی اروپا آشنا شد، اما بیشتر تحت تاثیر تجملات غرب قرار گرفت تا مفاهیم مدرنیته، و اینجا جای سوال پیش میآید که امضای فرمان مشروطه آیا صرفاً به دلیل فشارهای داخلی بود یا چیزهایی که در غرب دیده بود هم در تصمیمش تاثیر داشت. هزینههای سرسامآور این سفرها که یک بخشش از محل مالیات مردم پرداخت میشد، خزانه را خالی کرد و یکی از عوامل اصلی نارضایتیهایی بود که به انقلاب مشروطه منجر شد. مظفرالدینشاه یک سال بعد از آخرین سفرش به اروپا، فرمان مشروطه را در هزار و دویست و هشتاد و پنج خورشیدی امضا کرد.