دانستنیهای «اشغال ایران»
امیدواری هست که اگه دفعهی بعدی بحران اونطوری درست شد، این سیستم میتوانه یهطور دیگر تصمیم بگیره، دیپلماسی به کار بندازه، ارتشی درست کنه، یه کاری کنه که فاجعه نشه، که مملکت اشغال نشه. ولی میبینیم میشه، جنگ دوم میشه، این سیستم تصمیمگیری، این سیستم اداره جدیدمون انتظار را برآورده نمیکنه. در لحظهی بحران، سیستم ناتوانه از گرفتن تصمیمهای سریع و سخت و مهم، و اشغال میشود. الان که ما با دید پسنگر به گذشته نگاه میکنیم، تعجب نمیکنیم که چرا. چون سیستم عملاً جمع شده، اون سیستمی که یه روزی انتظار داشتیم شاید یه تصمیم مناسب تولید بکنه. اصلاً اون روز واقعاً دیگه این سیستم نیست، جمع شده، کسی نمانده دور رضاشاه، همه تار و مارند. سیستم نیست در واقع، دیگه یه نفره فقط، یه نفره که تا هست انگار که سیستمی هم هست. وقتی میره معلوم میشه هیچی پشتش نیست. هیچ نهادی نیست. همش خودش بوده. نتیجهاش میشه نظامی که روی یک ستون سوار بوده، همه چی به یه نفر وصل بوده.
جنبش جنگل یک جمع سیاسی همراه با مبارزه مسلحانه در ایران بود که برای مقابله با اشغال ایران به دست نیروهای روس و انگلیس و عثمانی شکل گرفت. یک مبارزه مسلحانه ضد ارتشهای خارجی و داخلی. داخلی چرا؟ به خاطر اینکه نیروهای قزاق زیر نظر روسها بودند، از دید جنبش جنگل، نیروهای قزاق هم در خدمت بیگانهها بودند و دشمن حساب میشدند. در اصل، بعد از شروع جنگ جهانی اول و اشغال ایران به دست نیروهای روس و انگلیس و عثمانی بود که این جنبش سر و شکل گرفت، و در اوضاع آشفته سیاسی که در خلال جنگ جهانی اول به وجود آمد، جنبش توانست یک موقعیت مستحکم برای خودش در شمال ایران به وجود آورد.
رضا شاه، بنیانگذار سلسله پهلوی، کمتر از یک ماه بعد از اشغال ایران توسط قوای روس و انگلیس، از پادشاهی ایران استعفا میدهد. در همهی مطبوعات وقت اینطور اعلام میکنند که برای جلوگیری از خونریزی بیشتر، رضا شاه از سلطنت کنارهگیری و ایران را ترک میکند و تبعید میشود.