دانستنیهای «اشکانیان»
اما فرهاد دوم که پادشاه مقتدری بود و به دنبال این بود که رویای پدرش، یعنی تسخیر سوریه را به حقیقت تبدیل کنه، در یک جنگ داخلی جانش را از دست داد، اون هم در دورانی که اشکانیان در اوج قدرت بودند و تونسته بودند شکست سنگینی بر یونانیان وارد کنند، بابل را هم از آنها پس گرفته بودند، ولی این روند پیشرفت ادامه پیدا نکرد، چرا که فرهاد دوم در جریان همون جنگ کشته شد. اینکه فرهاد دوم فرزند پسری داشت یا نداشت، منابع چیزهای متفاوتی میگن، خیلیها اعتقاد دارند که فرهاد دوم فرزند پسر نداشت، یه تعدادم مینویسند فرزند پسر کوچکی داشت که قابلیت پادشاهی و جانشینی را نداشت. هرچی که بود وقتیکه فرهاد دوم از دنیا رفت، عموش جانشینش شد. فرهاد دوم نه سال سلطنت کرد و در سال صد و بیست و هفت پیش از میلاد از دنیا رفت. عموی فرهاد دوم، اردوان دوم بود.
مارک آنتوان بیخیال اشکانیان نشده بود. اون این شکست را یک تحقیر میدونست، برای شکست نیامده بود. تا همین جای کار واسهی حمله به ایران هزینهی زیادی کرده بود و روی خیلیها حساب کرده بود. درسته که امپراتوری روم توسط سه مرد قدرتمند داشت اداره میشد، اما این سه مرد قدرتمند با همدیگه اختلافات زیادی داشتند، یه جورایی رقیب همدیگه به حساب میآمدند. این سه مرد به دنبال این بودند که یک کار بزرگی انجام بدند و نسبت به دو تا رقیب دیگر برتری پیدا کنند، هر کدام به دنبال قدرت فردی خودشون هم میگشتند. مارکانتوان تمام توانش را روی ایران گذاشته بود. دنبال این بود که هم انتقام نبرد حران را بگیره و هم اگر بتونه امپراتوری اشکانیان را، ضمیمهی امپراتوری روم کنه، بدون شک دو رقیب دیگه کوتاه میآیند و در مقابلش سکوت میکنند. اون وقت مرد اول و آخر قدرت در امپراتوری روم، کسی نمیشود جز مارکانتوان. مارکانتوان دوباره نیروهای خودش را تجهیز کرد. یک سپاه قدرتمند با تعداد بسیار زیادی سرباز، چه سواره و چه پیاده، خودش را آمادهی موج دوم حمله به سمت ایران کرد. این بار مارکانتوان مستقیما به سمت ارمنستان یورش برد، هیچ مذاکرهای هم با پادشاه ارمنستان نکرد، حس میکرد که در نبرد قبلی، پادشاه ارمنستان بهش خیانت کرده. مارکانتوان در جریان یک جنگی، ارمنستان را در اختیار گرفت. یورش بعدی مارکانتوان به سمت منطقهی ماد بود. در منطقهی ماد با سپاهیان اشکانی درگیر شد و شکست سنگینی بر اشکانیان وارد کرد، و مارکانتوان تونست منطقهی ماد را هم تصرف کند. بعد از اون دستور داد که نیروهاش با هر زر و زوری که شده، ارمنستان و منطقهی ماد را حفظ کنند و نگذارند دوباره به دست اشکانیان بیفته.
جنگ حران در تاریخ ایران بیهمتا است، چرا که نخستین بار بود ایرانیها با رومیهای جهانگیر میجنگیدند و تونستند پیروز این نبرد حیثیتی بشند. اما اگر ایرانیها در این نبرد شکست میخوردند دیگه نمیتونستند جلوی رومیها را بگیرند، و ایران به کلی زیر یوغ و سلطهی بیگانگان میرفت. در واقع اشکانیان، سه کار بزرگ برای ایران انجام دادند. یکی اینکه سلوکیان را از ایران بیرون کردند. دوم اینکه جلوی یورش مردمان شمالی که میخواستند به ایران هجوم بیارند را گرفتند. و سوم و مهمتر از همه، اینکه رومیها را در اون طرف فرات متوقف کردند و به آنها فهماندند برای کشورگشاییهایشان حدی قائل باشند. بعد از نبرد حران و شکست رومیها از سردار نامدار ایرانی یعنی سرنا همه چیز برای این امپراتوری قدرتمند تغییر کرد. اشکانیان برای تصرف منطقهی سوریه بخشهایی از خاک روم را هم در اختیار گرفتند. در اون دوران اشکانیان در اوج قدرت بودند، پادشاه اشکانی ارد دوم بود و نیروهای آماده به رزمی داشت. اما برعکس قضیه، در جمهوری روم شرایط اصلا تعریفی نداشت. نیروهای جمهوری روم بعد از شکست حران به شدت ضعیف شده بودند و اختلافات داخلی، در داخل جمهوری روم بیداد میکرد. خیلی از این سرداران به جون همدیگه افتاده بودند. کاسیوس فرمانروای منطقهی سوریه به خوبی این رو میدونست که اگر نیروهای اشکانی به سمت سوریه حرکت کنند، هیچ شانسی برای دفاع در مقابل نیروهای اشکانی نخواهد داشت. کاسیوس هیچ امیدی هم به دو سردار دیگر روم، یعنی ژولیوس سزار و پمپه نداشت. چون آنها هم درگیریهای خودشون را داشتند و به هیچ عنوان قرار نبود کمکی برای کاسیوس بفرستند. همین طور که در نبرد حران دیدیم، ارد دوم بعد از پیروزی سرنا در جنگ حران، سردار خودش سرنا را به قتل رسوند، چون ارد دوم احساس خطر میکرد، میدید که سرنا نزد سپاهیان ایران خیلی محبوب شده، احساس میکرد که شاید سرنا تاج و تخت پادشاهی را به دست بیاره، به همین دلیل سرنا را به قتل رسوند، سپاه اشکانی بر سر همین قضیه از سرداران نامدار تهی شده بود. ارد دوم، فرمانروایی لشگر اشکانیان را به دست فرزند ارشدش پاکور سپرد. اما از اونجایی که پاکور بسیار جوان و کمتجربه بود، یک مشاور هم در کنار پاکور گذاشت. این مشاور از یاران سرنا بود. سردار خبره و جنگ آزمودهای به نام اوساک.
تیرداد اول اشکانیان شهری تاسیس کرد به اسم دارا. شهر دارا را هم امروزه داریم که به اون درگز گفته میشود. طبق روایات این شهر به دست تیرداد اشکانی تاسیس شد. شهر دارا را تاسیس کرد و اونجا را پایتخت خودش کرد. مگه اشکانیان شهر قدرتمند و پویای صد دروازهی همون دامغان را نداشتند؟ پس چرا دوباره یک شهری تاسیس کردند و شهر جدید را پایتخت کردند؟ در واقع این حرکت تیرداد هم حرکت بسیار خوبی بود. شهر صد دروازه یک شهر یونانی بود و یونانیها زیاد در اونجا رفت و آمد میکردند. احتمال داشت که این شهر برای دولت تازه تاسیس اشکانیان مزاحمتهایی ایجاد کند و قدرت این دولت را به مرور ازش بگیره، به همین دلیل پایتخت را تغییر داد. یه دلیل دیگه این بود که قدرت نظامی که شهر دارا داشت و موقعیت استراتژیکی که این شهر داشت، صد دروازه نداشت، به همین دلیل شهر جدید دارا را به عنوان پایتخت خودشون در نظر گرفتند.
فرهاد چهارم که این اشغالگری را نمیتوانست تحمل کند به نیروهاش آمادهباش داد و دستور داد هر چه سریعتر، ارمنستان و ماد را دوباره از دست رومیها خارج کنند. سپاهیان اشکانی به راه افتادند. در منطقهی ماد درگیریهای شدیدی بین نیروهای مارک آنتوان و نیروهای فرهاد چهارم درگرفت. خونهای بسیار زیادی ریخته شد. اما اشکانیان هر کاری میکردند نمیتوانستند منطقهی ماد را از چنگال رومیها خارج کنند. مدام پیشرویهایی میکردند، اما مناطق تصرف شده دوباره میافتاد به دست رومیها. اونها با سد مقاوم رومیها روبرو شده بودند، رومیها هیچ رقم نمیخواستند ماد و ارمنستان را از دست بدهند، شدیدا مقاومت میکردند. اما از اون طرف فرهاد چهارم هم بیخیال نشده بود، مدام نیرو میفرستاد، مدام جنگ میکرد که رومیها این را بدونند که اون مناطق براشون جایگاه امنی نیست و آرامش نداشته باشند، تا در نهایت اونجا را یک روزی ترک کنند. اما این نبردها ادامه داشت و اشکانیان به موفقیت خاصی دست پیدا نمیکردند. سد نیروهای رومی همچنان مقاوم و مستحکم بود. اما در همین دوران، یک اتفاقی در داخل خاک امپراتوری روم افتاد. در همین دوران قیصر روم آگوستوس اختلاف شدیدی با مارک آنتوان پیدا کرد. به قدری این اختلاف شدت پیدا کرد که هوش و حواس مارک آنتوان رفت به داخل خود امپراتوری روم و دیگر زیاد نمیتوانست با نیروهاش تمرکزی بر روی ارمنستان و ماد داشته باشد. در نهایت مارک آنتوان و تعداد زیادی از نیروهاش ماد و ارمنستان را ترک کردند و به امپراتوری روم برگشتند. فرهاد چهارم از همین فرصت نهایت استفاده را کرد و با یک یورش خیرهکننده شکست بسیار سنگینی بر نیروهای رومی در منطقهی ماد وارد کرد. نیروهای روم شکست سنگینی را تحمل کردند و تعداد زیادی از آنها کشته شدند. فرهاد چهارم به هیچکدام از نیروهای رومی در منطقهی ماد رحم نکرد. هر کدام از آنها را که پیدا میکرد میکشتند. در نهایت خیلی از رومیها تسلیم شدند و اسیر اشکانیان شدند. منطقهی ماد با قدرت کامل به دست نیروهای اشکانی افتاد.
فرهاد دوم، اولین هدفش این بود که سوریه را به دست بیاورد، همچنان دمتریوس را هم در اسارت خودش داشت، و مثل یک اسیر با دمتریوس رفتار نمیکرد، اما دمتریوس نمیتوانست سایهی سنگین اشکانیان را بالای سرش داشته باشد. دمتریوس به دنبال این بود که از چنگ این اسارت خارج شود، خودش را به سوریه برساند و در آنجا تاجگذاری کند، یک پادشاه مستقل شود. به همین دلیل با روشهای خیلی سخت و پیچیدهای، تونست یک پیامی را به سمت سوریه بفرستد، پیامی برای یکی از یاران وفادارش، فردی به اسم کالیماندر. کالیماندر از فرماندهان سپاه سلوکیان بود و از یاران وفادار دمتریوس. پیام را که دریافت کرد خیلی سریع سپاه خودش را مجهز کرد و به سمت ایران به راه افتادند. از صحراهای سوزان گذشتند و وارد قلمرو اشکانیان شدند. اما به محض اینکه پاشون به قلمرو اشکانیان رسید توسط نیروهای فرهاد دوم، شناسایی شدند. نیروهای فرهاد دوم اینها را خلع سلاح کردند و همشون را اسیر کردند. اما همانند دمتریوس با این افراد هم رفتار خوبی داشتند، مثل یک اسیر جنگی باهاشون رفتار نمیکردند. حتی به آنها گفته میشود لباسهای نو دادند، و به آنها حتی پاداش دادند، تا بتوانند اینها را مطیع خودشون کنند. ولی دمتریوس همچنان به دنبال فرار بود. اما در اینجای کار، فرهاد دوم تونسته بود یکی از توطئههای دمتریوس را خنثی کند. فرهاد دوم زنگ خطر براش به صدا درآمده بود. این را فهمیده بود که دمتریوس چندان دلش با اشکانیان یکی نیست. دیر یا زود مشکلی برای دربار ایجاد میکند. چی کار کرد؟ دمتریوس را به گرگان منتقل کرد چون گرگان از منطقهی سوریه فاصله داشت. او را به گرگان فرستاد همسر و فرزندان دمتریوس هم در گرگان بودند. تا بره در کنار خانوادهاش و از اون طرف بتونه نظارت بیشتری روی دمتریوس داشته باشد، تعداد نگهبانان دمتریوس را هم بیشتر کرده بود.
کراسوس با سایر سرداران تفاوت داشت، سودای گسترش قلمروش را داشت، دوست داشت حکومتهای باستانی سلوکیان را زنده کند، خودشم که حکمران سوریه بود، گفت بریم شهرهای اطراف سوریه را فتح کنیم، که بهش منطقه سلوکیه گفته میشد، از اون طرف بریم حکومت اشکانیان را فتح کنیم و ضمیمهی قلمرومان کنیم، بعد هم بریم هندوستان را فتح کنیم و حکومت دوران اسکندر را میتوانیم زنده کنیم، یک چنین تفکری داشت. کراسوس به نیروهاش دستور داد که از سوریه خارج بشن و به سمت شهرهای سلوکیه برن، شهرهایی که در قلمرو حکومت اشکانیان بود، گفت به اونجا برید یه سرگوشی آب بدید، ببینید اوضاع احوال چطوره، یه اطلاعاتی از این حکومت به دست میآوریم، اگر خبری نبود همون مناطق را حفظ کنید و نیروها در همون جا اتراق کنند. خود کراسوس هم در این لشکرکشی همراه نیروهای رومی بود. به سمت این مناطق حرکت کردند، چند تا شهر را هم در اختیار گرفتند، و بعد از یه مدتی کراسوس و نیروهایش دوباره به سوریه برگشتند. این بار دیگه قصد داشتند به قلب نیروهای اشکانی بزنند و حکومت اشکانیان را کلا فتح کنند. کراسوس در سوریه جلسهای با بزرگان جمهوری روم برقرار کرد.