دانستنیهای «انگلیس»
شاه از تلمبهچیان همون آتشنشانان در انگلیس میگه، اما در ضمن اون به نکتهی جالبی اشاره میکنه. اینکه اینا از یه طرف برای نجات جون انسان چنین اختراعاتی کردند، اما از طرف دیگر توپ و تفنگ میسازند و هر که از تعداد بیشتری آدم بکشه، افتخار بیشتری میگیرد. امروز صبح قبل از دیدن وزرا و غیره، تلمبهچیان انگلیس آمده، در جلو باغ عمارت آب پاشیدند و نردبانها گذاشتند به خیال اینکه عمارت مرتبه بالا آتش گرفته است، یه جورا این مانور بوده که جلوی شاه مانور دادند. به چابکی و جلدی تمام با نردبان رفتند بالا، مردم سوخته و نیمسوخته و سالم را پایین آوردند. بعضی را به دوش کشیده آوردند، بعضی را طناب به کمرشان بسته به زمین فرستادند. برای استخلاص مردم اختراع بسیار خوبی کردند. اما تعجب در این است از یک طرف این نوع اختراعات و اهتمامها برای استخلاص از مرگ انسان میکنند. از طرف دیگر در قورخانه و جبهخانهها و کارخانههای ولیچ انگلیس و کروپ آلمان، اختراعات تازه از توپ و تفنگ و گلوله و غیره برای زودتر و بیشتر کشتن و قتل کردن جنس انسان میکنند. و هر کس اختراعش بهتر و زودتر انسان را تلف میکند، افتخارها میکند و نشان میگیرد.
خب در قرن نوزدهم ما هنوز داریم در مورد روسیهی تزاری صحبت میکنیم که داره از شرق و جنوب به کشورگشایی خودش ادامه میدهد، و از طرف دیگر هم انگلستان که هندوستان را در اختیار داشت. از یک سالی به بعد بین این دو تا کشور یک سری مواجهات در میگیره که معروف به "The Great Game" یا بازی بزرگ. داستان اینه که توسعهی روسیه به سمت جنوب آسیای مرکزی و قراردادهایی مثل ترکمن چای و از این دست، ترسی در دل انگلستان میاندازد که نکنه روسیه به فکر اینه که به هند حمله کنه. از آن طرف روسیه هم این ترس را دارد که انگلیس به دل آسیای مرکزی نفوذ نکنه. در نتیجهٔ این تفکرات، استراتژی انگلستانی میشود که کشورهایی مثل ترکیه، ایران و افغانستان و چند جای دیگر را به عنوان حد واسط تقویت کنه که مرزهای روسیه مستقیم با هند همسایه نشند. داستانهای ایران و تقابل روسیه و انگلیس را که شنیدید حتماً، حالا همان داستانها برای افغانستان به نوعی تکرار میشد. هر کدام از این دو تا کشور برای جلوگیری از قدرت اون یکی سعی میکردند که برای افغانستان نفوذ داشته باشند تا حدی که ما جنگهای متعدد انگلو افغان را در تاریخ داشتیم.
سیدزیا تصمیم گرفته بود که برای جلب رضایت انگلیس، یک سری افسر انگلیسی برای ارتش استخدام کند، و میدانست که رضاخان با این کار مخالف است، برای همین هم، روز اول اردیبهشت هزار و سیصد، بیست نفر از افسران انگلیسی که سیدزیا استخدامشان کرده بود، بدون اطلاع رضاخان اعزام شدند به قزوین. سیدزیا این کار را کرد که بگوید دیگر کار از کار گذشته و افسران انگلیسی آمدهاند و باید کارشان را انجام دهند. اما رضاخان علناً گفت که افسران انگلیسی را به کار نمیگیرد که هیچ… تازه، چندتایی را که از قبل توی قضای خانهماندنم بیرون میکند. رضاخان میگفت ما نه نیاز به سرباز و افسر داریم و اینطور استدلال کرد که مردم استخدام افسران انگلیسی را تلاش تازهای برای تجدید قرارداد هزار و سیصد و نوزدهمی میدانند و این موضوع را برنمیتابند.
رضاخان در یکی از مکالماتش با لوری وزیر مختار انگلیس به او گفته بود که مادام که سرتاسر ایران زیر اقتدار بیچون و چرای حکومت مرکزی در نیاید، مادام که افراد غیرنظامی خلع سلاح نشوند و قدرت دست دولت تمرکز نداشته باشد، کشور روی نظم و استقلال را نمیبیند. با همین طرز تفکر بود که رضاشاه تصمیم گرفت به جنوب قشونکشی کند.