پرش به محتوای اصلی

دانستنی‌های «بریتانیا»

9 نتیجه بارگذاری شد
عالی
اسپینینگ جنی چه بود و چه نقشی در انقلاب صنعتی بریتانیا داشت؟

ابداعات انقلاب صنعتی یعنی چی؟ یعنی مثلاً یه دستگاهی بود، به نام اسپینینگ جنی، یه دستگاهی برای نخ‌ریسی. قبل از اینکه این دستگاه بیاد، نخ‌ریسی کار خیلی وقت‌گیری بود که با دست باید انجام می‌دادند. نخ‌ریسی‌های سنتی از یک دوکی داره می‌چرخه و این رشته‌های پشم یا مثلاً پنبه رو می‌گیره نخ می‌کنه. این دستگاه اسپینینگ جنی که آمد هیچ نکته‌ی علمی نداشت، هیچ کشف علمی جدیدی توش نبود، ولی کلی ایده‌ی ریز و درشت عملی توش داشت، که تونسته بود نخ‌ریسی را از یک کار دستی بسیار زمان‌بر تبدیل کنه به یک کار ماشینی و یک طوریش بکنه که همزمان می‌توانست چند تا رشته نخ با هم بریسه. هیچ نکته تازه علمی نبود، هیچی نبود که بگوییم که این تازه کشف شده بود، حالا که این کشف شد، علم پیشرفت کرده بود، همچین مکانیزمی درست شد. این نبود، همه چیز از قبل مهیا بود، در چین قرن چهاردهم یه تلاش‌هایی کرده بودند همین ماشین نخ‌ریسی را درست بکنند. منتها در بریتانیا بود که این جواب داده بود. و وقتی که برمی‌گردیم تاریخچه‌ی این ماشین را نگاه می‌کنیم به عنوان یک مثال، می‌بینی یک چیزی است که مدت‌ها این سازنده‌اش روش کار کرده. کار کرده، به اشکال رسیده، برطرف کرده، کار کرده که اشکال پیدا کرده، درستش کرده.

عالی
چرا رقابت روسیه و بریتانیا مانع ساخت راه‌آهن در ایران دوره قاجار شد؟

برای سیاست‌گذار ایرانی چون هر طرحی که بخواهد اجرا بشه باید برای یکی از اینا جذاب باشه، انقدر که بخواهد بیاد وسط سرمایه‌گذاری کنه، درگیر کنه خودشو، و همچه که برای یکی از اینا جذاب باشه خوب باشه اتوماتیک اون یکی باهاش مخالف خواهد بود. روسیه‌ای که در هر دو طرف دریای کاسپین راه‌آهن داره، به جز چشم‌داشت سرزمینی احتمالی، دنبال این هم هست که راه‌آهنش را به بندرهای ایران نزدیک‌تر بکنه، دوست داره یک پروژه‌هایی در ایران اجرا باشه، ولی اون پروژه‌هایی که انگلیس خوشش نمی‌آید. انگلیسی که به جز نفت در ایران می‌خواد در ایران از هند بتونه دفاع کنه، در بازی بزرگ در هم آسیای میانه و ایران افغانستان دنبال اینی که نذاره روسها به هند برسند، زمینی نرسند، دریایم نرسند، و ایران را تنها کشوری می‌بیند که روسیه می‌تواند ازش دریایی به هند راه پیدا کند، براش مهم است که راه‌آهن اگر تو ایران می‌آید، یه طوری نباشه که در این زمینه ریسک بده، دسترسی بده به روسیه، یه وقتی، یه روزی به خلیج فارس. نتونه روسیه نیروی نظامی بیاره تو ایران، نتونه راه رو ببنده.

عالی
چرا ایران تصمیم گرفت مستشارهای آمریکایی استخدام کند و چه واکنشی از سوی بریتانیا در پی داشت؟

در مجلس چهارم، به خاطر بدنامی قرارداد 1919 و عدم تصویب این قرارداد از طرف مجلس، و همچنین به خاطر رقابت قدیمی که بین بریتانیا و شوروی جریان داشت، تصمیم گرفته شد که ایران از هر دو کشور انگلیس و شوروی فاصله بگیرد و نیرویی را از این کشورها استخدام نکند و این بار مستشارهای آمریکایی استخدام شوند. در مقابل، بریتانیا هم دست‌به‌کار شد و تمام امکاناتش را بسیج کرد تا بتواند ایالات متحده آمریکا را از ایران دور نگه دارد. کرزن، وزیر امور خارجه انگلیس، به بانک شاهنشاهی در ایران دستور داد که دیگر مساعده‌ای به دولت ایران پرداخت نکند. خود آمریکا هم مردد بود که بخواهد پا به کشوری تحت نفوذ بریتانیا بگذارد. برای همین استخدام مستشارهای آمریکایی یک شش ماهی طول کشید.

عالی
چرا سرهنگ ادموند آیرونساید نقش مهمی در تحولات منجر به کودتای ایران داشت؟

یک انگلیسی که تازه به ایران آمده بود، نقش فردی‌اش در تحولات منجر به کودتا اتفاقاً خیلی بود؛ کسی که نه به وزارت خارجه در لندن تعلق داشت و نه به سفارت انگلیس در تهران، بلکه به جایی تعلق داشت که تا آن زمان نقشی در سیاست ایران نداشت. ایشان کی بود و چه‌کاره بود؟ فرمانده جدید قوای نظامی بریتانیا در ایران، سرهنگ ادموند آیرونساید. آیرونساید در اواسط مهرماه سال 1300 لندن را به سمت ایران ترک کرد و اتفاقاً پنج ماه بعد هم ماموریتش را با موفقیت تمام کرد و قبایل انگلستان را بدون تلفات منتقل کرد به عراق که از آنجا بتوانند راحت برگردند و خودش برای همیشه ایران را ترک کرد. منتها در همین مدت کوتاه پنج-شش ماهی که آیرونساید در ایران بود، ایشان سیاست و خط‌مشی را دنبال کرد که مغایر با سیاست‌های کابینه انگلستان بود.

عالی
چرا آیرونساید معتقد بود که راهکار اداره مستقیم ایران مانند هند برای بریتانیا امکان‌پذیر نیست؟

آیرونساید می‌دانست که راهکار ادارهٔ مستقیم ایران، یعنی چیزی شبیه به راهکاری که بریتانیا در هند پیاده کرده بود، در ایران امکان‌پذیر نیست. در ضمن او می‌دانست که محبوبیت بریتانیا هم در ایران به شدت افول کرده و دیگر انگلیسی‌ها در ایران محبوبیتی ندارند.

عالی
چرا آیرون‌ساید به عنوان فرمانده نیروهای نظامی بریتانیا در ایران در کودتای 1299 دخالت کرد؟

آیرون‌ساید به عنوان فرمانده‌ی نیروهای نظامی بریتانیا در ایران، وظیفه و مأموریت نظامی داشت نه سیاسی. بابت دخالت‌هایی که در کودتا داشت، شواهد و قرائن مستند و محکم نشان می‌دهد که یک تصمیم شخصی بوده و نقشه‌های دیکته شده بریتانیا نبوده و حتی نورمن وزیرمختار انگلیس در ایران تا روزهای آخر از برنامه‌ریزی آیرون‌ساید برای کودتا اطلاعی نداشته.

عالی
چرا احمدشاه قاجار پس از پذیرش استعفای نخست‌وزیر پیرنیا، درخواست بازپرداخت حقوق ماهیانه‌اش را از بریتانیا مطرح کرد؟

احمدشاه خیلی سری به سفارت انگلیس پیام داد که «آقا» هر کاری گفتید انجام دادم دیگر پس بی‌زحمت آن مقرری ماهی پانزده هزار تومان من را که یک مدت قطع کرده بودید را دوباره پرداخت کنید و این چند ماهی هم که به تأخیر افتاده را هم، لطفاً حساب کنید. داستانی بود که بعد از اینکه پیرنیا به نخست‌وزیری رسیده بود و گزینه‌ی بریتانیا آقای وصوق‌الدوله برکنار شده بود، از آن زمان بریتانیا حقوق ماهی پانزده هزار تومانی که جداگانه به احمدشاه می‌داد را قطع کرد، و الان احمدشاه می‌گفت حالا که هر چه گفتید انجام دادم، لطفاً آن ماهی پانزده هزار تومان را دوباره بدهید، و این چند ماهی که ندادید، بی‌زحمت یکجا پرداخت کنید.

عالی
چرا پیام دولت بریتانیا به خزعل نقطه عطف تاریخی محسوب می‌شود؟

این پیام یک نقطه عطف تاریخی بود. منظورم خیلی واضح این بود که خزعل دیگر نمی‌تواند روی حمایت نظامی بریتانیا را حساب کند و باید با رضاخان کنار بیاید.

عالی
چرا دولت بریتانیا پس از تغییر سیاست‌هایش دیگر در مقابل رضاخان مقاومت نکرد؟

با عوض شدن دولت در انگلیس و تغییر سیاست‌های دولت جدید، آن‌ها دیگر خیلی بغض و کینه‌ای نسبت به رضاخان نداشتند، و وقتی این گزارش لوری هم آمد، دیگر یک جورایی بی‌خیال شدند که رودرروی رضاخان بایستند.

بازخورد