دانستنیهای «روسیه»
خب در قرن نوزدهم ما هنوز داریم در مورد روسیهی تزاری صحبت میکنیم که داره از شرق و جنوب به کشورگشایی خودش ادامه میدهد، و از طرف دیگر هم انگلستان که هندوستان را در اختیار داشت. از یک سالی به بعد بین این دو تا کشور یک سری مواجهات در میگیره که معروف به "The Great Game" یا بازی بزرگ. داستان اینه که توسعهی روسیه به سمت جنوب آسیای مرکزی و قراردادهایی مثل ترکمن چای و از این دست، ترسی در دل انگلستان میاندازد که نکنه روسیه به فکر اینه که به هند حمله کنه. از آن طرف روسیه هم این ترس را دارد که انگلیس به دل آسیای مرکزی نفوذ نکنه. در نتیجهٔ این تفکرات، استراتژی انگلستانی میشود که کشورهایی مثل ترکیه، ایران و افغانستان و چند جای دیگر را به عنوان حد واسط تقویت کنه که مرزهای روسیه مستقیم با هند همسایه نشند. داستانهای ایران و تقابل روسیه و انگلیس را که شنیدید حتماً، حالا همان داستانها برای افغانستان به نوعی تکرار میشد. هر کدام از این دو تا کشور برای جلوگیری از قدرت اون یکی سعی میکردند که برای افغانستان نفوذ داشته باشند تا حدی که ما جنگهای متعدد انگلو افغان را در تاریخ داشتیم.
سلطنت محمد علیشاه دو سال و هفت ماه بیشتر نرسید. سلطنت او نه شکوه و جلال پادشاههای گذشته را داشت و نه از اقتدار آنها چیزی به ارث برده بود. مشروطهخواهان قدرت و عدل شاه گرفته بودند و محمد علی هر روز مجبور بود به آنها جواب پس بدهد، عذرخواهی کند و به قرآن قسم بخورد که تو چارچوب قانون اساسی مشروطه سلطنت میکند. یک شاه جوان و بیتجربه که آلت دست روسیه شده بود و در دام استبداد با به توپ بستن مجلس مهر پایانی بر حیات نیمهکارهی خودش زد.
یک معلم روسی به اسم سرگی مارکویچ شاپشال ملقب به ادیب و سلطان مرتباً به او زبان و فرهنگ روسی را یاد میداد. شاپشال خان چون از همان بچگی محمد علی میرزا همرایش بود، شدیداً روی این پسند نفوذ داشت و باعث شده بود او از همان بچگی به روسیه علاقهمند شود.