دانستنیهای «سرگی ویته»
روسیه در این بازهی تاریخی جسورتر و ماجراجوتر از انگلیس وارد بازی شد. یه نشانش همین بود که برخلاف دولت انگلیس که ترجیح داد در کار بانک شاهنشاهی زیاد دخالت نکنه و تصمیمات این بانک را بسپره به خود سرمایهدارانش، دولت روسیه از بانک استقراضی استفاده کرد به عنوان صرفا یک مجرای تصمیمات سیاسی خودش. بانک استقراضی استقلال عمل زیادی نداشت، تابع سیاستهای دولت تزاری بود. نشونش هم این بود که وقتی امینالسلطان درخواست وام را مطرح کرد، رئیس بانک استقراضی در تهران، سفیر دولت روسیه در تهران را دور زد، مستقیم رفت و درخواست وام را با وزیر دارایی دولت روسیه در خود سن پیترزبورگ مطرح کرد. حالا وزیر دارایی اون زمان کسی بود که اسمشو قبلا یه بار عرض کرده بودم، آقای سرگی ویته. این ویته همونی بود که توی قسمت روسیه گفتم، معمار جهش اقتصادی مدرن روسیه تزاری بود. تو این بازی تاریخی خود آقای ویته، شخصا پیگیر جریان این وام به دولت ایران از مجرای بانک استقراضی شد. امینالسلطان با این برنامهی وام یک تیر و دو نشان زد. اولا با زرنگی و اون سیاستمداری خاص خودش تونست از رقابت بین دولتهای روسی و انگلیس استفاده کنه و رقم وام را ببرد بالا. ثانیا با این قول وام اومد و زیر پای رقیبش امینالدوله را خالی کرد و مقدمات عزلش و بعد برگشتن خودش به دربار را فراهم کرد.
تو همین دههی آخر قرن نوزده یک جهش بزرگی برمیدارد برای اینکه این عقبماندگی صنعتی را جبران کنه، چهرهای که معمولا به عنوان پدر رشد اقتصاد روسیه معرفی میکنند، فردی بود به نام آقای سرگی ویته، این آقای ویته واقعا آدم عجیب و جالبی هم بود، یک فرد کاملا غیر سیاسی بود، علاقه خاصی به جریانهای چپ یا راست نداشت، عملگراترین و مهندسصفتترین چهره در سیاست روسیهی اون زمان بود. برخلاف باقی سیاستمداران بزرگ روسی که همه از اشرافزادگان بودند، ایشون از یه خانوادهی معمولی میآمد، در سالهای ابتدای زندگی حرفهاش تو صنعت راهآهن مشاغل مختلفی داشت، آرامآرام رسید به مقامهای مدیریتی در ادارهی راهآهن، بعد در هزار و هشتصد و هشتاد و نه، ایشون شد مدیر کل ادارهی راهآهن روسیه که زیر دست وزارت دارایی کار میکرد، همینطوری در برنامهی احداث و گسترش شبکهی راهآهن کل روسیه هم کار کرد و جلو رفت تا سه سال بعد، تزار بهش مقام وزارت دارایی را داد، از اونجا به بعد ویته شد مسئول کل سیاستهای رشد اقتصادی روسیه.