پرش به محتوای اصلی

دانستنی‌های «شاه»

20 نتیجه بارگذاری شد
عالی
چگونه لیاخف روسی دستور به توپ بستن مجلس را صادر کرد و چه نتایجی به دنبال داشت؟

لیاخف که ادامه‌ی درگیری تن‌به‌تن را بی‌اثر می‌دانست و احتمال می‌داد ادامه‌ی این درگیری‌ها باعث کشته شدن عده زیادی از قزاق‌ها شود، فرمان به توپ بستن مجلس را صادر می‌کند و با چهار توپی که مقابل در اصلی مجلس مسلح شده بودند، ساختمان اصلی مجلس را به توپ می‌بندد. البته لیاخف، مدرسه و مسجد سپه‌سالار را هم با شلیکه چند توپ دیگر تخریب می‌کند. این ماجرا باعث می‌شود که مشروطه‌خواهان از ساختمان فرار کنند و لیاخف و نیروهای تحت امرش، ساختمان مجلس را تصرف کنند. به محض اینکه قوای دولتی پیروز این درگیری می‌شوند، قرار می‌دهد و خیلی از آنان را مثل میرزا ابراهیم تبریزی و شیخ احمد روح‌القدس و ملک‌المتکلمین و میرزا جهانگیرخان و واعظ ارداقی را دستگیر می‌کند و بعد از شکنجه در میدان‌های اصلی شهر، آنان را می‌کشد و چند نفرشان را هم تبعید می‌کند. با این کار شاه، مشروطه اول ایران که تقریباً تولد کشیده بود تا به اینجا رسیده بود، از بین می‌رود و همان‌طور که گفتم، دوره‌ی استبداد صغیر شروع می‌شود.

عالی
چرا رشد نامتوازن درآمد نفت در زمان هویدا مشکلات اقتصادی و سیاسی ایجاد کرد؟

هویدا می‌دانست که این رشد نامتوازن عواقب دارد. اما اگر قرار بود در برابر این داستان می‌ایستاد، باید آن ردای صدارت را از رو برمی‌داشت اما او این کار را نمی‌کرد. با ناکامی‌های هویدا تو دست‌دهایی به اهداف پنجم و تغییر و تحولات سریع در عرصه سیاسی داخل و خارج کم‌کم شرایط را برای شاه و هویدا سخت‌تر می‌کرد. به جز مشکلات اقتصادی، حالا در حوزه سیاسی هم کشور داشت با مسائل تازه‌ای روبرو می‌شد.

عالی
چرا هویدا با وجود هشدارهای اقتصاددانان درباره خطرات وارد کردن درآمد نفتی به اقتصاد، همچنان از تصمیمات اقتصادی شاه حمایت کرد؟

علی‌رغم همه‌ی هشدارها درباره خطراتی که از وارد کردن درآمد نفتی به اقتصاد وارد می‌شد، هویدا با دیدگاه شاه همراه می‌شود و به عنوان یکی از مدافعان اصلی تصمیمات اقتصادی شاه کار را جلو می‌برد. هویدا مهم‌ترین قصورش این بود که حفظ قدرت واسه‌اش مهم‌تر از گفتن حقیقت به شاه بود. وظیفه‌ی هویدا به عنوان نخست‌وزیر این بود که این اخبار را، این روایات را به گوش شاه برساند. اما آن کار را نکرد که مبادا خاطر شاه مکدر بشود.

عالی
چرا امیرعباس هویدا در نهایت از سمت نخست‌وزیری استعفا داد؟

هویدا واقعاً خسته شده بود، هم خسته روحی هم جسمی. انگار دیگر نمی‌دانست چه جوری باید از پس این همه ابر مشکل بر بیاید؟ ... در مرداد سال پنجاه و شش، بعد از نزدیک به سیزده سال، شاه از حس هویدا و آقایی که دور و برش داشت می‌افتاد با خبر می‌شود و بالاخره فرمان به تغییر نخست‌وزیر می‌دهد. اینطوری می‌شود که امیرعباس هویدا استعفای خودش را از سمت نخست‌وزیری رسماً اعلام می‌کند. هویدا مرد خدمت‌گذاری بود، علاقه‌مند بود به وطن خدمت کند، پروژه‌های بزرگی را هم هدایت کرد. اما هویدا دیگر هم خسته شده بود هم ضرورت داشت که کنار گذاشته شود.

عالی
چرا تزریق یک‌باره درآمد نفتی به اقتصاد ایران در زمان هویدا با هشدارهای کارشناسان اقتصادی مواجه شد؟

به باور کارشناسان اقتصادی دولت، تزریق یک‌باره درآمد نفتی خیلی سریع نتیجه عکس می‌دهد و کنار بحران‌های بزرگ اقتصادی و تورم شدید، فساد سیستمی را وارد جریان دولت می‌کند. حتی در یکی از جلسه‌های سازمان برنامه و بودجه، تقریباً همه اعضا به هویدا تذکر می‌دادند و آنجا بود که هویدا کلافه می‌شود و می‌گوید اگر می‌خواهید خودتان بروید به شاه بگویید.

عالی
چگونه دیدار شاه با رئیس‌جمهور آمریکا کندی بر برنامه‌های اصلاحاتی در ایران تأثیر گذاشت؟

هدف مذاکرات بین کندی و شاه بیشتر در مورد نحوه‌ی اجرای طرح‌های اصلاحات کندی بود. برنامه‌ای با دو طرح. برنامه‌ای با دو طرح در سیاست‌های کلی، اولی طرح انجمن‌های ایالتی و ولایتی و دومی طرح اصلاحات ارضی.

عالی
چرا محمدرضا شاه دستور انحلال حزب توده و بازداشت اعضایش را صادر کرد؟

به شاه گزارش می‌دهند که این ترور زیر سر حزب توده و هم‌پیمانانش بوده. محمدرضا هم که حزب توده را آلت دست شوروی می‌دانست، فوراً دستور می‌دهد این حزب را منحل کنند و از بالا تا پایین اعضایشان بازداشت شوند.

عالی
چرا شاه تصمیم گرفت جشن‌های دو هزار و پانصد ساله را برگزار کند؟

شاه با تعیین یک قیمت تازه نفت و فروش آن، توانسته بود کشور را به یک درآمد سرشار برساند. طوری که اگر هر سال، تو تابستان، در گیر و دار بستن بودجه مملکت بود، حالا در سخنرانی‌هایش می‌گفت: «اگر پارسال ما هنوز در بستن بودجه مملکت ملاحظه داشتیم، به هر وسط تابستان، حالا شاه با این همه درآمد، در سودای برگزاری جشن‌های دو هزار و پانصد ساله بود و می‌خواست به همه دنیا تاریخ و قدرت و آوازه ایران را نشان بدهد.

عالی
چرا شاه تصمیم گرفت کشور را ترک کند و ابتدا به بغداد و سپس به ایتالیا برود؟

شاه ساعت چهار صبح، خبر لو رفتن کودتا را شنیده بود، از آنجا که مصدق طرفداران دوآتیشه‌ای در ارتش داشت که ممکن بود کشور را به آشوب بکشانند، شبانه تصمیم می‌گیرد تا با همسرش کشور را ترک کند. او اول به بغداد می‌رود و از آنجا به سمت ایتالیا می‌رود.

عالی
چرا نبود علیرضا، برادر تنی شاه، آینده سلطنت را به خطر انداخت؟

تنها برادر تنی شاه، یعنی علیرضا، تو سال هزار سیصد و شصت و سه، توی پرواز آموزشی سقوط می‌کند و جانش را از دست می‌دهد. شاه به این دل خوش بود که اگر هر اتفاقی برای خودش بیفتد، جانشین دارد و بالاخره علیرضا هست که جانشین او بشود. اما حالا با نبود علیرضا، می‌شود گفت کشور هیچ ولیعهدی نداشت.

عالی
چرا مصدق تصمیم گرفت رفراندومی برای انحلال مجلس برگزار کند؟

مصدق که حالا اعتماد به نفس‌شان بیشتر شده بود، تصمیم می‌گیرد رفراندومی برگزار کند برای انحلال مجلس. چون مجلس با اختیارات ویژه نخست‌وزیری که از شاه گرفته بود، مخالف بود و مصدق با این رفراندوم می‌خواست مجلس فعلی را منحل کند و به شاه بفهماند که مردم طرفدار مصدق هستند نه شخص شاه.

عالی
چرا شاه پس از رفراندوم نسبت به روحانیون موضع تندتری گرفت؟

شاه بعد از این رفراندوم نسبت به روحانیون تندتر می‌شود. آیت‌الله خمینی جلوش قد علم کرده بود و مردم علیه شاه و اقداماتش تحریک می‌کردند. شاه هر کاری می‌کرد که در جهت مدرنیته کردن کشور باشد، روحانیون مخالفت می‌کردند.

عالی
چه نتیجه‌ای از ازدواج شاه با فرح دیبا به وجود آمد؟

خلاصه که چند روز بعد، یعنی در بیست و نه آذر سال 1638، شاه رسماً نظر خود را اعلام می‌کند، شاه رسماً از ازدواج خود با فرح دیبا خبر می‌دهد و یک سال بعد اولین فرزندشان متولد می‌شود. آن بچه پسر بود. اسمش را هم اسم پدربزرگش رضا می‌گذارند. حالا ایران یک ولیعهد داشت.

عالی
چه تفاوتی در وضعیت احزاب سیاسی ایران در زمان شاه ایجاد شده بود؟

شاه کم‌کم تمامی احزاب مختلف به جز احزاب وفادار به خودش را منحل کرده بود. چیزی مثل اوضاع الان کشور که کل مجلس و دولت و ارگان‌ها یکدست شدند و احزاب مختلف دیگر در کشور عملاً نقش مهمی ندارند. و این باعث می‌شد انتخابات یک انتخابات فرمایشی باشد.

عالی
چرا شاه مجبور شد هواپیما را به زمین بنشاند؟

اما وقتی می‌خواهد فرود بیاید، هواپیما دچار نقص فنی می‌شود. موقع فرود، چرخ‌های هواپیما باز نمی‌شود. شاه مجبور می‌شود آنقدر در آسمان بچرخد تا به میزان سوخت هواپیما تمام شود و هواپیما را به زمین بنشاند.

عالی
چرا شاه تصمیم گرفت نعمت‌الله نصیری را به جای حسن پاکروان به عنوان رئیس سازمان اطلاعات کشور (ساواک) منصوب کند؟

اینجا به جایی را برای این انجام می‌دهد چون پاکروان اصولاً آدم معتدلی بود و با روحانیت راه می‌آمد. اما نصیری شدیداً مخالف روحانیون بود و تا آستانه‌ی انقلاب رئیس این مجموعه نصیری باقی می‌ماند.

عالی
چرا شاه پس از ضبط سخنان خود با علی امینی تماس گرفت و چه اقداماتی انجام داد؟

شاه به محض اینکه ضبط این سخنان را انجام می‌دهد، از پشت میزش بلند می‌شود، تلفن را برمی‌دارد، با علی امینی که از نخست‌وزیران قدیمش بود، صحبت می‌کند، از او می‌خواهد که با روحانیون مذاکره کند و از نفوذی که بین آخوندها دارد، در جهت آرام کردن جامعه استفاده کند. شاه امید داشت که بتواند شرایط را کنترل کند، با سه‌امین حزب رستاخیز و منحل بود. همین حزب رستاخیز را منحل می‌کند و خیلی از رجال دولتی را، مثل هویدا و نثیری رئیس ساواک و وزیر اطلاعات و سخنگوی دولت و چند نفر دیگر بازداشت می‌کند و می‌اندازدشان زندان. با این کار، جامعه کم‌کم داشت آرام می‌شد و همه فکر می‌کردند که شرایط دارد عادی می‌شود.

عالی
چرا شاه ایران نام وزارت دفاع را به وزارت جنگ تغییر داد؟

ایران جز معدود کشورهایی بود که اسم وزارت دفاع را به وزارت جنگ تغییر داده بود. شاه در همین سرخوشی بود که به او یک خبر بد می‌رسد.

عالی
چرا آیت‌الله خمینی به ترکیه و سپس عراق تبعید شد؟

آیت‌الله خمینی به خاطر یک سخنرانی آتشین علیه اقدامات شاه و اینکه شاه جلوی روحانیت ایستاده بود، به ترکیه تبعید می‌شود و از آنجا هم به عراق.

عالی
چرا آیت‌الله خمینی رفراندوم انقلاب سفید شاه را تحریم کرد؟

شاه اصلاحات ارضی و چند مسئله‌ی دیگر را به شکل یک بسته به عنوان طرح انقلابی به اسم انقلاب سفید یا انقلاب شاه و ملت به رفراندوم می‌گذارد، اما آیت‌الله خمینی این رفراندوم را تحریم می‌کند. شاه بعد از این رفراندوم نسبت به روحانیون تلخ می‌شود. او آن‌ها را رسماً تهدید می‌کند که اگر از خواب غفلت بیدار نشوند، مشت عدالت را به صورتشان می‌کوبد.

بازخورد