
سیزدهم: قدم به دنیای سایهها؛ زندگی و آثار صادق هدایت (بخش سوم)
دانستنیهای این اپیزود ۶
روی زمانِ هر دانستنی بزن تا از همان لحظه گوش بدهی.
یأس مجدد هدایت با سیاستهای حزب توده در مسئله تجزیهطلبی آذربایجان و انشعاب سال 1326 شروع شد که عاملی برای بریدن هدایت از بسیاری از رفقای حزبش بود و باعث شد که امیدش را نسبت به حزب توده به کلی از دست بدهد. با این وجود تحلیل موشکافانهٔ آثار دورهٔ معروف به امیدواری هدایت، مشخصاً حاجیآقا و ولنگاری، نشان میدهد حتی امیدواری اوایل دههٔ بیست هم بیشتر جنبهٔ ظاهری داشته، انگار که مشکلات و دلواپسیهای شخصی و روانی فلسفی هدایت، ریشهایتر از این حرفها بود. چیزی که واضح و مشخص است این است که هدایت هم در سالهای اول تشکیل حزب توده، موافق و همرایی شعارهای این حزب بوده، هرچند که هیچوقت به عضویت رسمی این حزب درنیامد. اما این موافقت و همرایی با تشکیل حزب دموکرات آذربایجان و حمایت حزب توده از تجزیهطلبی و استقلال آذربایجان کاملاً از بین رفت.
این قصه نشاندهندهی آن است که هدایت همواره نسبت به اصالتها و نجابتهای نژادی و طبقاتی توجه مخصوص داشته است. قصهی سگ ولگرد هدایت داستانی است مخلوط از دلسوزیهای او نسبت به حیوانات و انسانهای نجیبی که گرفتار جنگاند. انسانهای نجیبی که گرفتار جوامع نانجیب میشوند و همیشه و بر طبق یک قانون کلی چون جامعه ارزش اصالت و نجابت آنها را نمیتواند درک کند، آنان به فنا کشیده میشوند و نجابت محکوم به فناست زیرا که پاچهور مالیدهها تواناتر و به اصطلاح گردنکلفتر از او هستند.
قهرمان داستان به همهی این کسان دشنام میدهد، از آنها نفرت دارد، به آنها کینه میورزد. هر کس هر کار مثبتی در زندگی انجام میدهد، به نظر قهرمان داستان رجاله است. همهی مردم دنیا در نظر او یک مشت روده هستند، که به دنبال آن یک آلت تناسلی آویخته است. این طغیان بر ضد دیگران درست عکسالعمل احساس ناتوانی جسمی و روحی است و قهرمان داستان لجوجانه میخواهد ثابت کند که این حالات ناشی از اصالت و نجابت ذاتی اوست.
خصوصاً که سبک و فرم هدایت در این رمان جریانساز شد و نویسندههای مشهوری در ایران به تقلید از این سبک رو آوردند، مثلاً بهرام صادقی در رمان ملکوت. همچنین عباس معروفی، رماننویس معروف معاصر با اقتباس از شخصیت زن اسیری در بوف کور، رمان پیکر فرهاد را نوشت که روایتی متفاوت از زن اسیری است.
فلیپ صبحو نویسندهی معروف فرانسوی معتقد است که نمیتوانیم اثر بیچون و چرای بوفهکور را خلاصه کنیم. اثر بیچون و چرای بوفهکور که شاهکار قرن بیستم است، چون خود این کتاب خلاصهی سرنوشت بشری است. بوفهکور جز اولین داستانهای ایرانی است که شیوهی روایت خطی را کنار میگذارد و زمان و مکان را در هم میریزد.
این کتاب را میتوان به عینکی تشبیه کرد که هدایت به ایرانیان داده است تا اگر چشمشان خوب نمیبیند، مملکت و قوم خود را با این عینک ببینند، و عینک سیاه است، و هرچه با آن ببینید، سیاه به نظر میآید.
بخشها ۲۷
دربارهٔ این اپیزود
در بخش سوم این روایت، مفصل از «بوف کور» میشنوید که شاید شناختهشدهترین اثر صادق هدایت باشد. همچنین از کافههایی میگوییم که پاتوق صادق هدایت و دوستانش بود.
_____________________
تهیهکننده، سردبیر و راوی:
پژوهشگر و نویسنده:
با سپاس از:
طراحی و اجرای تیزر:
طراحی لوگو و کاور:
_____________________
ایمیل چنین شد:
_____________________
منابع اصلی این روایت:
خودکشی صادق هدایت، اسماعیل جمشیدی، انتشارات علم
نامههای صادق هدایت، محمد بهارلو، نشر اوجا
مرد اثیری، حسن عطایی راد، نشر روزگار
آشنایی با صادق هدایت، مصطفی فرزانه، نشر مرکز
هدایت از افسانه تا واقعیت، محمدعلی همایون کاتوزیان، نشر مرکز
زندگی و آثار صادق هدایت، ابوالقاسم جنتی عطایی، انتشارات مجید
82 نامه به شهید نورایی، بهزاد نوئل شهید نورایی-ناصر پاکدامن، انتشارات علم
نابغه یا دیوانه، محمود طلوعی، انتشارات علم
ارزیابی آرا و آثار صادق هدایت، مریم دانایی برومند، نشر آروین
یاد صادق هدایت، علی دهباشی، نشر ثالث
بوف کور چگونه ساخته و پرداخته شد، حبیب احمدزاده، انتشارات سوره مهر
مستند «از خانه شماره 37»، کارگردانان: سام کلانتری و محسن شهرنازدار
_____________________
موسیقی:
Mothers-Abel Korzeniowski
Closer Than Sisters-Abel Korzeniowski
Wayward Sisters-Abel Korzeniowski
Weapon. Ritual. Superstition.-Abel Korzeniowski
Who's There-Peter Sandberg
Don't Look Back-Luke Truan
Piazzolla Libertango-Alison Balsom
Cafe Roya-Reza Yazdani
Merry Christmas Mr. Lawrence (Arr. Metcalfe)-Jess Gillam
Street. Horse. Smell. Candle.-Abel Korzeniowski
Violin Sonata in A major, FWV 8_ IV. Allegretto poco mosso-César Franck, Joshua Bell
Bloom-Ezio Bosso
Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.