دانستنیهای «اروپا»
اولین کاری که کتاب میکنه اینه که یه سو تفاهم را از بین میبره. میگه خیلی از ما، فکر میکنیم دولت همیشه وجود داشته، انگار از همون روزی که آدمها زندگی گروهی را شروع کردند، دولت هم کنارشان بوده. اما این تصور اشتباهیه، در بیشتر دورههای تاریخ، چیزی که وجود داشت، پادشاهی، امپراتوری، قبیله یا حکومت بود، نه دولت به معنای امروزی که میشناسیم. برای اینکه تفاوت را بفهمیم، فرض کنید در قرن دوازدهم تو اروپا زندگی میکنید، اگه ازتان بپرسم به چه کسی وفا دارید، احتمالا جواب میدید به ارباب محلی، به دوک منطقه، به کلیسا یا به پادشاه. ولی یکی بپرسن عضو چه کشوری هستید، احتمالا از آن سوال را متوجه نمیشید، چون مفهوم کشور به شکل امروزی هنوز وجود نداشته. دنیای قرون وسطی، دنیای تکهتکه بود، قدرت بین اشراف، کلیسا، شاهزادهها، شهرها و خاندانهای مختلف تقسیمشده بود، هر کدام قوانین خودشون را داشتند، و هیچ مرکز واحدی وجود نداشت که بتونه بر همه چیز نظارت کنه.
یک اتفاق مهم که در اوایل قرون وسطی افتاد، این بود که کفشهای چند تکه درست شدند و مد شدند. تا قبل از آن، کفشهای چرمی یک تکه چرم بودند که لبههایشان سوراخسوراخ داشت و بندهای چرمی از آنها رد میشد؛ پا را روی این یک تکه چرم میگذاشتند و با بندهای چرمی از بالا میبستند. این میشد کفش. اما در قرون وسطی کفشهایی درست شد که از تکههای مختلف چرم درست شده بودند و شکل ثابتی داشتند، شبیه کفشهای امروزی ما. مخصوصاً چون هوای اروپا به خاطر تغییرات جوی خیلی سردتر شده بود، چرم هم گرم نگه میداشت، هم ضدآب بود، هم مقاومتش نسبتاً بالا بود. در نتیجه محبوبیتش کمی بالاتر رفت و بیشتر استفاده شد. در اواخر قرون وسطی، یک سری کفشهای چرمی مد شد که دیگر همه میپوشیدند: کفشهای چرمی نوکتیزی که نوکشان خیلی دراز بود و بعضاً یک پیچ هم به بالا میخورد. این کفشها خیلی محبوب بودند و در اروپای قرون وسطی همه میپوشیدندشان. اصلاً دراز بودن آن نوک کفش، نشاندهندهی کلاس اجتماعی آدمها بود؛ هرچه نوک کفش درازتر بود، طرف اشرافیتر به حساب میآمد.
زندگی نیچه شکل تازهای پیدا میکند، زندگی مردی تنها که مدام بین کوهستانهای سوییس و شهرهای مدیترانهای اروپا جا به جا میشود، زمستانها بیشتر در شهرهای مدیترانهای ایتالیا میگذراند و تابستانها به ارتفاعات سوییس میرفت، انگار دنبال جایی بود که هم بدن بیمار و حساسش کمتر اذیت شود هم ذهنش آزادی بیشتری برای نوشتن داشته باشد. اما این آزادی با فقر و بیاعتنایی همراه بود. کتابهایش فروش زیادی نداشتند، اسمش هنوز در زمان حیاتش آن شهرتی را پیدا نکرده بود که امروز میشناسیم و برای ادامه زندگی مجبور بود بعضی از ماهها از دوستش پول قرض کند. خیلی از دوستان قدیمیاش هم یا از او فاصله گرفته بودند یا دیگر نمیتوانستند با تغییر فکری تازهاش همراه شوند. همینجا بود که تنهایی برای نیچه تبدیل به روش زندگی و فکر کردنش شد. روزش عادتهای خاصی داشت. مثلا صبح خیلی زود، حدود چهار صبح بیدار میشد، صبحانه نمیخورد، پیادهرویهای طولانی میرفت، برمیگشت خانه، و بعد تا حوالی ظهر مینوشت. معتقد بود صبح خیلی زود، ذهن و مغزش آمادهتر است. به نور آفتاب علاقه داشت، صبحانه نمیخورد چون فکر میکرد به اعصابش آسیب میزند و حتی با وجود بیپولی همیشه سعی میکرد کاملا مرتب لباس بپوشد و خوشتیپ باشد. سیبیلهای معروف بلندش را منظم نگه میداشت و روی میز تحریرش همیشه یک آینه داشت و معتقد بود باید چهرهاش را ببیند تا مطمئن شود موقع نوشتن، فلسفه از چهرهاش عبور میکند. بخش مهمی از نوشتار نیچه از دل همین ریتم و سبک زندگی بیرون آمد. از قدم زدنهای طولانی، سرخوش بودن، بدن خسته، آن آینه، و ذهنی که در تنهایی، بلندتر و فلسفیتر از همیشه فکر میکرد. از دل همان سالهای تنهایی و نوشتن، کمکم نیچهای بیرون آمد که میخواست همه چیز را از نو زیر سوال ببرد.