دانستنیهای «اسکناس»
این شد که عملا اسکناس تبدیل شد به واحد پول و دیگه کسی نمیرفت سکه بذاره تو بانک اسکناس بانک با توجه به دارایش اسکناس چاپ میکرد و میداد به مردم. حالا این دارایی بانک با توجه به چی تعیین میشد؟ مقدار طلایی که داشت. بانک بر اساس طلایی که توش بود اسکناس چاپ میکرد و میداد بیرون. اگر بیشتر از طلا چاپ میکرد، ارزش اسکناسه کم میشد چون باید برابری میکرد ارزش اسکناس و مقدار طلا. این سیستم کمکم از انگلیس به آمریکای مستعمرهی انگلیس و باقی کشورهای جهان رسید، و یواشیواش دیگه بانک مرکزی یا اسکناس شدند، مفهومهای ابتدایی توی اقتصاد همهی کشورها، و دیگه اسکناس تبدیل شد به پول، اسکناس دیگه یک رسید نبود، در واقع اسکناس اومد اون پول کالایی که سکهی طلا باشه را جایگزین کرد با پول اعتباری. اون سکهی طلا به خودی خودش ارزش داشت. ولی اسکناس یا تیکه کاغذه، صرفا اعتباری که از بانک مرکزی میگیره بهش ارزش میدهد. حتی دیگه سکهها هم از طلا و نقره ساخته نمیشدند. اینطوری نبودش که اون سکه بر اساس ارزش فلز روش ارزشگذاری بشه. ارزش سکهها هم اون ارزشی بود که بانک مرکزی میگفت.
سکه خیلی از مشکلات پولهای قبلی را حل کرد، اما همچنان یک مشکل اساسی وجود داشت: جابجایی سخت بود. علاوه بر سنگینی و دشواری جابجایی، خطر راهزنی و سرقت هم بسیار بالا بود، بخصوص تاجرایی که لازم بود سکههای زیادی را برای خرید و فروش بین شهرها جابجا کنند، ریسک زیادی را تحمل میکردند. همین شد که تاجر میتوانست هر وقت بخواهد برسه و بره پیش امینالتجار و سکه تحویل بگیرد. تو جوامعی که تجارت نقش پررنگی درشون داشت به تدریج کسبوکار این امینالتجارها گسترش گرفت و کمکم تبدیل شدند به بانکهای اولیه. پولهای کاغذی اولیه در واقع همون سفتههای امروزی بودند. البته این سفتهها تا قرنها بعد جای پولهای فلزی را نگرفتند، بلکه در کنارشون مورد استفاده قرار میگرفتند. به این نظام پولی، نظام پولی استاندارد طلا میگفتند. استاندارد مبادله هم بین آدمها همچنان طلا بود ولی به جای مبادلهی فیزیکی طلا ممکن بود از رسید این طلاها استفاده کنند. حوالی قرنهای هفده و هجده میلادی، وقتی که دولتهای ملی توی اروپا کمکم داشتند تشکیل میشدند، دولتها وظیفهی تبدیل رسید به طلا را به عهده گرفتند. اسم اون رسید یا سفته را هم گذاشتند اسکناس. بعد از اینکه اسکناس به وجود اومد، پول کاغذی عملاً جای پول فلزی را گرفت. تا قرن بیستم میلادی دیگر تقریباً تمام کشورها نظام استاندارد طلا را پذیرفته بودند و از اسکناس استفاده میکردند. اوایل قرن بیستم بود که برخی از دولتها مثل دولت ایالات متحده اعلام کردند که مالکیت طلا ممنوعه و فقط دولت اجازهی تملک طلا را دارد. آدمها مجبور شدند که طلاهایشان را به خزانهداری تحویل بدند و عوضش اسکناس بگیرند. سیاست دیگر دولت ایالات متحده این بود که پول خودش یعنی دلار را با خزانهی طلا تثبیت کرد. مثلاً به ازای هر انس طلایی که تو خزانهی دولت ایالات متحده باشه، دولت اجازه داشت سی و پنج دلار اسکناس چاپ کند. بعدها، خروج طلا از کشور هم ممنوع بود.