دانستنیهای «ایران»
SS7 مکانیزمیه برای روت کردن تماسها و SMSها به یک یوزر خاص. به نظر میآید که ایران از طریق شبکهی SS7 یک سری موبایل را تونسته دنبال کنه و ببینه که این شماره الان کجاست و به آنجا حمله کنه. اینوویشن خاصی نیستش، یعنی کار جدیدی نیستش، و خیلی مرسوم بوده، خبرهای خیلی زیادی هم داریم که سیستمهای جاسوسی این کار را میکنند. اصولا این شبکهها مبتنی بر اعتماد درست شدند. ایده این بود که کسانی که اینترنت را میچرخونند دروغ نمیگن. الان به نظر میآید که ایران توانسته از طریق SS7، جای نیروهای آمریکایی و حتی هتلهایی که توش هستند را پیدا کنه و البته این خبر میگه که به نقل از فاینانشیال تایمز، همین کار را از طریق یک سری تبلیغهای خاصی هم شده، چون میدونیم تبلیغها تنظیم میشه برای فرد شما. در خیلی وقتها میتوانیم یک تبلیغی بدیم که من بخواهم این تبلیغ پخش بشه برای کسی که تو آمریکا زندگی میکرده، رنج حقوقش اینجوریه، هیکلش تو این حدوده، و الان توی عراق. میتوانیم روی این یک سری دیتا جمع کنیم.
باید خودمان را با انقلاب تکنیک و علمی که راه خود را میپیمود و از آنچه که میپنداشتیم هم سریعتر پیش میرفت منطبق میساختیم. باید برای رساندن ایران به هزاره سوم همگام با کشورهای دیگر، مراحل را یکی پس از دیگری میپیمودیم و پیش میرفتیم. راه دیگری در پیش رویمان نبود.
دولت ایران با پیشنهادی این طرح از هیچکدام از اقوام عرب و یهودی طرفداری نکرده بود و کاملاً نقش بیطرفی را بازی کرده بود. نمایندگان ایران فکر میکردند که چون اعراب با طرح تقسیم فلسطین مخالفت میکنند، شاید طرح آنها را که حافظ مناسبات بود، شاید طرح آنها را که حافظ منافع آنها هم هست بپذیرند.
علنی کردن رابطه ایران با واکنش شدید جمال عبدالناصر رئیسجمهوری مصر روبهرو شد. دوستی ایران به یکی از مستندات اصلی تبلیغات ضد ایرانی او و همفکران ملیگرای عربش تبدیل شد. جمال اصرار داشت ایران باید نهتنها رابطهی خودش با اسرائیل را قطع کند که حتی رابطهی خصمانهای با ما داشته باشد و علیه آن موضع بگیرد.
به نظر من سیاست شاه و کلاً سیاست ایران اینجوری بود که میخواست هر دو طرف را داشته باشد، هم رابطه با اسرائیلی که در آمریکا نفوذ داشت و شاه رابطهاش با آمریکا نزدیک بود یا میخواست نزدیکتر شود هم به خاطر حفظ رابطهٔ دوستانه با اعراب که همسایگان اصلی ایران بودند ناگزیر بود که از مردم فلسطین حمایت کند. در واقع این سیاست یکجوری یکی به نعل یکی به میخ بود.
ایران دلایلی برای نزدیکی به اسرائیل داشت، مهمترینش هم گسترش موج ملیگرایی عرب در خاورمیانه بود. عراق از یک سمت برای ایران شاخوشانه میکشید، مصر و جمال عبدالناصر که خودش رهبر عربها میدانست از یک طرف. این موارد باعث شد ایران بخواهد بیشتر با آمریکا نزدیک شود و برای نزدیکی با آمریکا باید روابطش با اسرائیل بهبود میداد. و این کار را کرد و در زمینههای مختلف روابط را با اسرائیل گسترش داد، بخصوص در بخش نظامی و اطلاعاتی. ایران و اسرائیل از سمت آمریکا خوب حمایت میشدند، تقویت روابط این دو کشور برای آمریکا اهمیت زیادی داشت، چون اینها در واقع سدی بودند در برابر نفوذ شوروی و ملیگراییهای رادیکال عرب در خاورمیانه.
ایران یک پل عبور بوده، نهتنها در ادوار دوران تاریخی که میدانیم راه ابریشم ازش عبور میکرده، نهتنها همین الان که ما داریم با شما صحبت میکنیم در بیست بیست و سه هزار و چهارصد و دو، فراوان میشنویم از راههای تجارتی که قرار است که از ایران عبور بکند یا از اطراف ایران دارد عبور میکند، این نقش جغرافیای ایران در ادوار پیش از تاریخ هم خیلی پررنگ بوده، ضمن اینکه ما در پیرامون این جغرافیا، بقایا و سنگوارههای انسانی داریم که دیگر برای ما جای شک و شبههای باقی نمیگذارند که این نوع انسانها که در آن روزگار مرزهای سیاسی بیمعنی بودند، در فلات ایران هم زندگی میکردند.
در ده سال گذشته، یک تیمی که سرپرستیاش خود من به عهده داشتم شروع کردیم به بررسیهای سیستماتیک لبهٔ شمالی کویر مرکزی، حدفاصل شاهرود تا تهران. ایدهٔ اول ما این بود که کویر مرکزی باقیماندهٔ یک دریاچهٔ خیلی بزرگ است که اتفاقاً کارهای دیرین اقلیمی که در راستای همین ده ساله در این پروژه انجام شد، نهایتاً همین را تأیید کرد. و در مقالهای که ما در سال 2023 در نشریهٔ PLOS ONE منتشر کردیم، باز شواهد و مدارک زمینشناسی کاملاً داریم نشان میدهیم که حتی بزرگی این دریاچه چقدر بوده، از چه زمانی این دریاچه وجود داشته، از حدود 80 تا 90 هزار سال پیش یک دریاچه بزرگ بوده و آرامآرام خشک شده... پس ما بین یک دریا و کوه یک دالانی را داشتیم در شمال کویر مرکزی، همان جای کنار جاده مشهد قرار گرفته، و این دالان را ما به عنوان یکی از دالانهای گسترش انسانی در ادوار پیش از تاریخ میدانیم.
بر اساس شواهد و مدارکی که داریم و تحلیل محوطههای باستانشناسی که توی ایران وجود دارد، توی 2013 به این نتیجه رسیده بودم که ایران باید یک گذرگاه خیلی مهم در پراکنش انسانها به دیگر نقاط جهان بوده باشد. مقالهای منتشر شد در نیچر یا این در سال 2024، که گروهی از دانشمندان با آزمایشهای دقیق اقلیمشناسی یا در واقع دیرین اقلیمشناسی و ژنتیک، پی به این بردند که ایران بهترین مکان بوده در خارج از آفریقا برای اینکه جمعیتهای انسانهای هوشمند که حدود 70000 سال پیش از این غاره خارج شدند، در آنجا جمع شوند، زیاد شوند، و دو مرتبه در اروپا و آسیا پراکنده شوند.
لورین در اولین ارزیابیاش از رضاخان در گزارشش آورد که رضاخان سربازی پرانرژی و ماجراجو اما کمسواد است که در عین حال بسیار روراست حرف میزند که شاید بشود با او کنار آمد. بعد هم اضافه کرد که رضاخان از مقامات کشور بیزار است. این نگاه ستایشآمیز لورین به رضاخان را مقایسه کنید با نگاه تحقیرآمیز نورمن. لورین میگوید در آسمان ایران رضاخان دارد به یک شهاب ثاقب، به یک نادرشاه و یک قهرمان ملی تبدیل میشود، در حالی که نورمن رضاخان را بیشتر از یک دهاتی زبل بیاصل و نسب نمیدانست.
یک انگلیسی که تازه به ایران آمده بود، نقش فردیاش در تحولات منجر به کودتا اتفاقاً خیلی بود؛ کسی که نه به وزارت خارجه در لندن تعلق داشت و نه به سفارت انگلیس در تهران، بلکه به جایی تعلق داشت که تا آن زمان نقشی در سیاست ایران نداشت. ایشان کی بود و چهکاره بود؟ فرمانده جدید قوای نظامی بریتانیا در ایران، سرهنگ ادموند آیرونساید. آیرونساید در اواسط مهرماه سال 1300 لندن را به سمت ایران ترک کرد و اتفاقاً پنج ماه بعد هم ماموریتش را با موفقیت تمام کرد و قبایل انگلستان را بدون تلفات منتقل کرد به عراق که از آنجا بتوانند راحت برگردند و خودش برای همیشه ایران را ترک کرد. منتها در همین مدت کوتاه پنج-شش ماهی که آیرونساید در ایران بود، ایشان سیاست و خطمشی را دنبال کرد که مغایر با سیاستهای کابینه انگلستان بود.
کودتا اصلاً شبیه به خیلی از کودتاهای دیگر یک برنامهریزی دقیق و پیچیده نبود. اینطوری نبود که کودتا را از لندن طرحی کرده باشند و از لندن آدمهایی را مشخص کرده باشند که این کودتا را در ایران اجرا کنند. چیزی شبیه به کودتای 1332 و نقشه و برنامهای که آمریکاییها برای سقوط دولت مصدق داشتند به هیچ عنوان در کودتای 1299 و نه برای بریتانیا مصداق نداشت. اگر مقامات لندن کودتا را طراحی کرده بودند قطعاً به یقین در موردش باید مکاتبات زیادی صورت میگرفت. در خصوص کودتای 1299 هیچ مکاتبهای نیست چون لندن به هیچ عنوان در جریان نبوده.
راستش تا حوالی سال 1299 سال کودتا، سیدزیا اصلاً به عنوان یک چهرهٔ شاخص سیاسی در ایران شناخته نمیشد. اما در همان سال کودتا و در تابستان 1299 یک اتفاقی افتاد که سیدزیا اسمش افتاد سر زبانها و آن توانست که با اکثر مقامات سیاسی از نزدیک مراوده و مذاکره داشته باشد و لابی قویتری پیدا کند.
تحصیل رایگان شده بود و جوانان بعد از گذراندن دوران دانشگاهشان میتوانستند مشغول کار مرتبط با تحصیلشان بشوند. زمان رونق اقتصادی روستایی با صنعتی کردن کشاورزی، تعداد تراکتورهای کشور شانزده برابر و مقدار کود مصرفی بیست برابر شده بود. حالا ایران صادرکنندهٔ محصولات کشاورزی بود. کارخانههای زغالسنگ و پالایشگاهها یکی بعد از دیگری تأسیس و افتتاح میشد.