دانستنیهای «زندگی»
زندگی و فشار آینده خستهاش کرده بود. تا جایی که بعدها همانطور که خودش تعریف کرده و جلوتر ماجرای دقیقش را برایتان تعریف میکنیم، اولین بار تو همین پاریس تصمیم میگیرد به زندگیاش پایان بدهد، اما ناکام میماند. این امید شاید ریشه در همان تضادی داشت که از کودکی با خودش حمل میکرد.
زندگی نیچه شکل تازهای پیدا میکند، زندگی مردی تنها که مدام بین کوهستانهای سوییس و شهرهای مدیترانهای اروپا جا به جا میشود، زمستانها بیشتر در شهرهای مدیترانهای ایتالیا میگذراند و تابستانها به ارتفاعات سوییس میرفت، انگار دنبال جایی بود که هم بدن بیمار و حساسش کمتر اذیت شود هم ذهنش آزادی بیشتری برای نوشتن داشته باشد. اما این آزادی با فقر و بیاعتنایی همراه بود. کتابهایش فروش زیادی نداشتند، اسمش هنوز در زمان حیاتش آن شهرتی را پیدا نکرده بود که امروز میشناسیم و برای ادامه زندگی مجبور بود بعضی از ماهها از دوستش پول قرض کند. خیلی از دوستان قدیمیاش هم یا از او فاصله گرفته بودند یا دیگر نمیتوانستند با تغییر فکری تازهاش همراه شوند. همینجا بود که تنهایی برای نیچه تبدیل به روش زندگی و فکر کردنش شد. روزش عادتهای خاصی داشت. مثلا صبح خیلی زود، حدود چهار صبح بیدار میشد، صبحانه نمیخورد، پیادهرویهای طولانی میرفت، برمیگشت خانه، و بعد تا حوالی ظهر مینوشت. معتقد بود صبح خیلی زود، ذهن و مغزش آمادهتر است. به نور آفتاب علاقه داشت، صبحانه نمیخورد چون فکر میکرد به اعصابش آسیب میزند و حتی با وجود بیپولی همیشه سعی میکرد کاملا مرتب لباس بپوشد و خوشتیپ باشد. سیبیلهای معروف بلندش را منظم نگه میداشت و روی میز تحریرش همیشه یک آینه داشت و معتقد بود باید چهرهاش را ببیند تا مطمئن شود موقع نوشتن، فلسفه از چهرهاش عبور میکند. بخش مهمی از نوشتار نیچه از دل همین ریتم و سبک زندگی بیرون آمد. از قدم زدنهای طولانی، سرخوش بودن، بدن خسته، آن آینه، و ذهنی که در تنهایی، بلندتر و فلسفیتر از همیشه فکر میکرد. از دل همان سالهای تنهایی و نوشتن، کمکم نیچهای بیرون آمد که میخواست همه چیز را از نو زیر سوال ببرد.
چیزی که شنیدید بخشی از داستان زندهبگور اثر صادق هدایت بود. نویسندهٔ مشهوری که اسمش همیشه با ماجرای مرگش گره خورده. اما واقعاً صادق هدایت چه کسی بود؟ چه تأثیری بر ادبیات و خصوصاً ادبیات فارسی گذاشت؟ و از همه مهمتر، سیر تحول فکری هدایت چطور بود؟ قرار است تو این شماره از چنین شد به داستان زندگی پر رمز و راز صادق هدایت و البته آثارش بپردازیم. دربارهٔ هدایت پژوهشهای خیلی زیادی در قالبهای مختلف انجام شده، اما ما تو این شماره، از منابع زیادی استفاده کردیم و سعی کردیم برای بررسی هر بخش از زندگی و آثار هدایت، از اسناد دست اول کمک بگیریم. مثل همیشه نامهها برای ما اهمیت زیادی داشتند. نامههای زیادی از هدایت و دوستانش را یکییکی و خط به خط خواندیم که در این روایت کمک بزرگی به ما کردند. همین طور روایتهای افراد نزدیک به او و اسناد مهم دیگر. سعی کردیم که جنبههای تاریک و مرموز زندگی و آثار هدایت را کمی روشن کنیم تا هم برای کسانی که با هدایت آشنایی قبلی دارند جذاب باشد و هم به کسانی که چیز زیادی دربارهاش نمیدانند نگاه جامعی از بالا به زندگی و آثارش بدهیم.