دانستنیهای «گندم»
چهار گونهی اصلی گندم، جو، بز و گوسفند مشخصاً در این منطقه از دنیا برای اولین بار اهلی میشوند. خیلی جالب است برای خودمان که بدانیم بز که از بز وحشی یا کل اهلیسازیاش آغاز میشود، یکی از قدیمیترین شواهد اهلیسازیاش در جهان مربوط به یک محوطهی باستانی در زاگرس خودمان در کرمانشاه است به نام گنجدره. مطالعات آناتومیکی و همچنین ژنتیکی که روی بقایای قدیمیترین بز اهلیشده از محوطهی گنجدره انجام شده به روشنی نشان داده که نیای بسیاری از بزهایی که اکنون در سراسر جهان زندگی میکنند بالغ بر نود درصدشان برمیگردد به جمعیتهای بزهای وحشی که در زاگرس زندگی میکردند و مشخصاند از محوطهی گنجدره.
اینکه این فرآیند تخمیر چطور انجام شده، آیا آماده بوده یا نه، را دقیقاً نمیدانیم، ولی اینکه توانستند از آسیاب کردن گندم و جو، ترکیبش با آب و گذاشتنش در یک ظرفی، یک خمیر تولید بکنند، و این خمیر دچار فرآیند تخمیر بشود، و بعد پخته شده و تبدیل شده به چیزی که ما امروزه به آن میگوییم نان، بسیار بسیار مهم است. برای اینکه آن خمیر بخواهد تخمیر شود، الان ما از مخمر استفاده میکنیم. اما باکتریهای مخمر در همهجا وجود دارند. یعنی صرفاً کافی بوده که آن خمیر را در یک ظرف سنگی یا جایی بگذارند و رویش را بپوشانند و بعد از مدتی این فرآیند تخمیر در آن رخ داده باشد.