دانستنیهای «استخوان»
شواهد دیگری هم هست. شواهد دیگر از روی بدن خود نئاندرتالها است. قبلاً هم گفتم نئاندرتالها عموماً آثار شکستگی و جوشخوردگی روی استخوانهای ترقوه، کتف و بازوهایشان مشاهده میشود، و باز هم اینها همبستگی معناداری دارد با نحوه شکار کردنشان. دستهی سومی از شواهد که این نوع را تأیید میکند که نوع شکار ضربه از فاصلهی نزدیک بوده، آثار و حفراتی است که روی استخوان جانوران به دست آمده... نوع سوراخی که در آن ایجاد شده با نوع سوراخی که یک حرکت پرتابی میتواند ایجاد کند کاملاً متفاوت بوده، کاملاً نشان میداد که این مربوط است به یک ضربهی سخت از فاصلهی نزدیک.
اخیراً حتی توانستند از برخی از استخوانهای انسان هایدلبرگ هم استخراج ژنومی انجام دهند. عذر میخواهم جا را میفقدیم، من این را نمیخواستم برای شما بگویم، برای شنوندگان دارم این توضیح واضحات ژنتیکی را میدهم، به این صورت که ببینید ژنها یا همان بخش مولکول دیانای که در بدن ما وجود دارد، از استخوانها قابلیت این را دارند که ردیابی شوند و بازیافت بشوند. یعنی از یک مادهی عالی شما میتوانید ژن استخراج کنید. سنگوارهها سنگ هستند و در آنها مادهی عالی وجود ندارد. بنابراین موجوداتی که ما سنگوارههایشان را بهدست میآوریم مثل مثلاً انسان راستقامت، چون استخوان نیست و تبدیل به سنگ شده، طبیعتاً از آن استخراج ژن هم نمیتوانیم انجام دهیم. اما انقدر خوششانس بودیم که چند تا از این هایدلبرگها قبل از اینکه بخواهند سنگواره شوند در حالت استخوانی باقی ماندند و از آنها توانستند در چند سال گذشته استخراج ژن انجام دهند.
سال 2015 دوباره یک اتفاق خیلی مهم برای دنیسوا رخ داد. و معلوم است که نهتنها دیانایهای میتوکندریایی که یک دیانای خیلی کوچکی است از آن استخراج شد در 2008 و 2009، بلکه توانستند کل دیانای هستهاش را حالا استخراج کنند. آنها کل ژنومش را توانستند سرکشی کنند و این شانسی بود که حفاظتشدگی خوب استخوانهای آن منطقه برای دانشمند فراهم کرد. و چه اتفاقی افتاد، وقتی که آمدند کل ژنوم این انسان را با انسانهای امروزین سراسر جهان مقایسه کردند، متوجه شدند که انسانهایی که در اقیانوسیه، جنوب شرق آسیا و در برخی جزایر اقیانوس آرام زندگی میکنند، هنوز تا پنج درصد در ژنشون جد دنیسوا دارند.