دانستنیهای «فرمان مشروطه»
ریشهی تفکری که میگفت دورهی سلطنت مطلقه باید تمام بشه از زمان ناصرالدینشاه پا گرفته بود. سلطنت مطلقه به معنایی که یه نفر شاهی وجود دارد که تمام قدرت قانونگذاری، اجرای قانون و محکمه و عدلیه و قضاییه در اختیار اون یه نفره. اما در دورهی مظفرالدینشاه بود که طیف گستردهای از روشنفکران جرات ابراز چنین تفکری را پیدا کردند و تودهی مردم را با خودشون همراه کردند. شاه به راحتی موافقت کرد؟ معلومه که نه، اما فشارها به مظفرالدینشاه ادامه پیدا کرد و شاه بیمار هم که توان و حوصلهی درگیری و کشمکش را نداشت، نهایتاً پای فرمان مشروطه را امضا کرد. مدت زیادی از این امضا نگذشته بود که شاه در بستر مرگ افتاد و ریق رحمت را سرکشید. و حالا نوبت پسرش محمد علی میرزا بود که به جای پدر به تخت بشینه. اما محمد علی میرزا که حالا محمد علی شاه شده بود یه فرقی با پدرش داشت. اون دلش نمیخواست که به هیچ قیمتی قدرت مطلقهای را که پدرانش روزگاری در دست داشتند و دنیا و مافیها تحت امرشون بود از دست بده.
مظفرالدینشاه قاجار در طول سلطنتش سه بار به اروپا سفر کرد که هر کدام ترکیبی از انگیزههای شخصی، درمانی و سیاسی داشت. سفر اول با هدف استفاده از آبهای معدنی اروپا برای درمان بیماری نقرس و درد مفاصل او انجام شد، اما برای شاه گشت و گذار هم داشت. سفر دوم و سوم هم عمدتاً با همین انگیزهها و برای فرار از بحرانهای داخلی، مثل قحطی و اعتراضات مردمی، صورت گرفت. این سفرها با وامهای سنگین از روسیه و انگلیس تامین میشد. از نظر سیاسی این سفرها قرار بود روابط ایران با قدرتهای اروپایی را بهبود بدهد، اما در عمل به افزایش وابستگی کشور منجر شد. مظفرالدینشاه اگرچه با نظامهای پارلمانی اروپا آشنا شد، اما بیشتر تحت تاثیر تجملات غرب قرار گرفت تا مفاهیم مدرنیته، و اینجا جای سوال پیش میآید که امضای فرمان مشروطه آیا صرفاً به دلیل فشارهای داخلی بود یا چیزهایی که در غرب دیده بود هم در تصمیمش تاثیر داشت. هزینههای سرسامآور این سفرها که یک بخشش از محل مالیات مردم پرداخت میشد، خزانه را خالی کرد و یکی از عوامل اصلی نارضایتیهایی بود که به انقلاب مشروطه منجر شد. مظفرالدینشاه یک سال بعد از آخرین سفرش به اروپا، فرمان مشروطه را در هزار و دویست و هشتاد و پنج خورشیدی امضا کرد.
ازدواجی که مثل دو ازدواج قبلی دوام نمیآورد، نصیرالسلطنه، در سال 1284، یعنی یک سال قبل از فرمان مشروطه، به خاطر بیماری کبدی میمیرد.