دانستنیهای «انسان نئاندرتال»
امروز که ما داریم بحث میکنیم، شواهد ژنتیکی مطمئنی وجود دارد که نشان میدهد تمام ما انسانهای امروزی روی کره زمین بین یک تا چهار درصد، ژن انسان نئاندرتال در خودمان داریم، و به میزان کمتری، ژن انسان دنیسوا هم در خودمان داریم، پس نهتنها اینها همدیگر را دیدهاند، بلکه با همدیگر تبادل ژنتیکی هم انجام دادند. ما در اپیزودی که در مورد انسان دنیسوا صحبت کردیم، به یک هیبرید اشاره کردیم، که هیبریدی بود بین دنیسوا و نئاندرتال.
مهمترین برتریمان، مهمترین برتری که اجداد مستقیم ما در برابر نئاندرتالها داشتند، سازماندهی در دستههای بزرگتر بوده. اندازهی دسته مهمترین فاکتور بوده در برابر تمامی انسانهای دیگری که جاهای دیگری زندگی میکردند. طبیعی آن گروه انسان نئاندرتال، تاب اینکه در برابر آن تعداد انسان هوشمند باشد، نداشتند.
نکته جالب در مورد انسان هوشمند این است که تعداد محوطههایش به اندازه تعداد محوطههای انسان نئاندرتال ایران نیست. و ممکن است برای برخی این سؤال برانگیز باشد که خب چرا اینگونه است؟ پاسخش خیلی ساده است، پاسخش به این دلیل ساده است که انسان هوشمند چهل و دو سه هزار سال است که وارد ایران شده، اما نئاندرتالها سی هزار سال در ایران زندگی کردند، بنابراین طبیعی است که آثار خیلی بیشتری از خودشان به جای گذاشته باشند. علت دوم، تغییرات اقلیمی بسیار شدیدی است که در بازهی زیست انسان هوشمند رخ داده، تقریباً در میانهی سی هزار سال پیش، یک یخبندان عظیم در دنیا شکل میگیرد که به آن میگویند LGM یا Last Glacial Maximum، آخرین یخبندان بزرگ، و این منجر به این میشود که جمعیتهای انسانی به شدت تحلیل بروند و کوچک شوند و این دستههای انسانی بیایند محدود شوند و به همین خاطر آثار خیلی کمی از خودشان به جای بگذارند.
نئاندرتالها قد و قوارهشان از ما کوتاهتر بوده، یعنی میانگین قدشان در پانزده سانت از میانگین قد ما کوتاهتر بودند، جثه عضلانیتر و کوتاهتر، مثلاً یک کشتیگیر وزن متوسط را در نظر بگیریم. و جالب است که بدانید با حجم مغزی حتی میانگین بزرگتر از حجم مغزی ما. یعنی ما نمونههایی از نئاندرتال داریم که تا هزار و هفتصد و سی سی هم حجم مغزی میرسیده. بنابراین، تو پرانتز میخواهم بگویم، لزوماً مغز بزرگی به معنای پیچیدگی بیشتر نیست.
چرا بهش میگفتند نئاندرتال؟ من فقط مثل یک تیزر یادآوری میخواهم بکنم به خاطر اینکه در درهٔ نئندر کشف شده بود. نئندر در آلمانی یعنی نئاندرتال، و ما هم میگوییم نئاندرتال.
استخوان ساعد که خیلی سال بعد مورد مطالعه قرار میگیرد توسط یکی از بزرگترین متخصصین انسان نئاندرتال در جهان به نام اریک ترینکاوس، او میآید و این استخوان ساعد را با استخوانهای ساعد انسانهای هوشمند و انسانهای نئاندرتال دیگر مقایسه میکند و در مقالهای به این نتیجه میرسد که به احتمال خیلی زیاد این میتوانسته مربوط به انسان نئاندرتال باشد.